Ludzie

Chmielnikowski [Lampart] Jan, Ks.

Jan Chmielnikowski urodził się 21 maja 1868 roku w Chmielniku Rzeszowskim. Był najstarszym z sześciorga dzieci Marii i Antoniego Lampart. W latach 1880-1888 uczęszczał do Gimnazjum w Rzeszowie. Po ukończeniu szkoły średniej, w roku 1888 wstąpił do Seminarium Duchownego w Przemyślu. Uwieńczeniem czteroletnich studiów filozoficzno-teologicznych były święcenia kapłańskie, które otrzymał 19 lipca 1892 r. w katedrze przemyskiej.
Przez dwa lata, od 1892-1894, pracował jako wikariusz w Pantalowicach. Następnie, w 1894 r. został przeniesiony do Rzeszowa, gdzie otrzymał posadę pomocniczego katechety w Gimnazjum oraz prefekta Bursy Gimnazjalnej. Z obowiązkami tymi umiejętnie łączył troskę o podniesienie swych kwalifikacji zawodowych. Znalazło to odzwierciedlenie w zaliczeniu egzaminów duszpasterskich: proboszczowskiego i katechetycznego (1896) oraz w uzyskaniu tytułu doktora teologii na papieskim Instytucie św. Apolinarego w Rzymie (1904). W 1904 r. został mianowany etatowym katechetą nowoutworzonego II Gimnazjum w Rzeszowie. W takim charakterze pracował tam przez 25 lat, aż do chwili przejścia na emeryturę z dniem 30 IX 1929 r. Niemal równocześnie katechizował w Rzeszowie uczennice Prywatnego Seminarium Nauczycielskiego Żeńskiego (do 1935 r.), a po osiągnięciu wieku emerytalnego prowadził jeszcze zajęcia w tamtejszej Prywatnej Szkole Handlowej (1931-1932) i Prywatnym Gimnazjum Żeńskim (1929-1939). Z nauczania religii, ze względu na podeszły wiek, zrezygnował dopiero w 1939 r.

Pracy katechetycznej poświęcił 45 lat swego życia. Był sumiennym i zatroskanym o losy młodzieży nauczycielem. W sposób praktyczny przybliżał wychowankom prawdy wiary i moralności chrześcijańskiej. Korzystał przy tym z zatwierdzonych przez władzę duchowną podręczników religii. Dbał również o doskonalenie swych umiejętności pedagogicznych, uczestnicząc czynnie w utworzeniu, zarządzie i pracach rzeszowskiego Koła Księży Katechetów. W trosce o zaktywizowanie wychowanków założył w 1919 r., jako pierwszy z rzeszowskich katechetów, szkolne koło Sodalicji Mariańskiej w II Gimnazjum, a w 1922 r. w Seminarium Nauczycielskim Żeńskim. Był on nadto moderatorem uczniowskich kół Sodalicji Mariańskiej, istniejących w Gimnazjum Żeńskim i Szkole Handlowej. Należy tu dodać, iż przez wiele lat, od 1908-1926 opiekował się też rzeszowską Sodalicją Mariańską Inteligencji Męskiej. W roku szkolnym 1931/32 zainicjował wydawanie pisma sodalicyjnego pt. „Królowej Swej”, przeznaczonego dla gimnazjalistek i seminarzystek. Angażował się również w prace innych organizacji szkolnych, jak np. drużyna harcerska, Kasa Ubogich Uczniów. Był także wiceprezesem Zarządu Towarzystwa Prywatnego Seminarium Nauczycielskiego Żeńskiego oraz członkiem Towarzystwa Bursy Gimnazjalnej im. ks. Feliksa Dymnickiego.

Ważną sferą aktywności ks. Chmielnikowskiego była praca społeczna i działalność w samorządach lokalnych. Był między innymi wieloletnim członkiem rzeszowskiej Rady Miejskiej, Rady Powiatowej, Wydziału Kasy Oszczędności, Książęco-Biskupiego Komitetu Pomocy dla Dotkniętych Klęską Wojny oraz Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”.

Z powyższego wynika, iż był on kapłanem gorliwym, zaangażowanym w wielu dziedzinach życia publicznego. Zjednało mu to sympatię i szacunek wielu Rzeszowian. Potwierdzeniem tego mogą być słowa zanotowane przez jednego z jego wychowanków: „Ks. prof. dr Jan Chmielnikowski mądry, serdeczny przyjaciel młodzieży (…) był otaczany powszechną czcią i szacunkiem także przez całe grono nauczycielskie” (S. Kosiński). Oficjalnym dowartościowaniem jego pracy były różne tytuły kościelne, jakie mu przyznała władza duchowna: Expositorio Canonicali (1905), przywilej noszenia Rokiety i Mantoletu (1916) i tytuł Podkomorzego Papieskiego (10 V 1934). Zmarł 16 grudnia 1946 r. w Rzeszowie. Pochowany został na cmentarzu parafialnym w Chmielniku Rzeszowskim.

Literatura:
Archiwum Archidiecezji Przemyskiej, Akta Personalne Kapłanów, teczka „C”, tabela służbowa ks. J. Chmielnikowskiego; tamże, Życiorys ks. J. Chmielnikowskiego; tamże, Akta parafialne, sygn. 230/6, Pismo ks. J. Chmielnikowskiego do Kurii Biskupiej o. ł. w Przemyślu, 9 V 1939; Archiwum Prywatne Andrzeja Chmaja w Rzeszowie, Dyplom Doktorski ks. Jana Chmielnikowskiego, 23 XII 1904; tamże, Kosiński S., Sprawozdanie z Koleżeńskiego Zjazdu 27 maja 1979 z okazji 50-lecia matury uczniów Państwowego II Gimnazjum im. Stanisława Sobińskiego w Rzeszowie w r. szk. 1928/29, Kraków 1979, mps, s. 9-10; I Sprawozdanie Dyrekcji c. k. II. Gimnazjum w Rzeszowie za rok szkolny 1905, Rzeszów 1905, s. 52, 58; toż za lata 1906-1929; Sprawozdanie Dyrekcji Prywatnego Gimnazjum Żeńskiego w Rzeszowie za rok szkolny 1928/29 i 1929/30, Rzeszów 1930, s. 16; toż za lata 1931-1939; Sprawozdanie Dyrekcji Pryw[atnego] Seminarium Nauczycielskiego Żeńskiego w Rzeszowie za okres szkolny od 1915/16-1926/27, Rzeszów 1927, s. 4-30; toż za lata 1928-1932; Sprawozdanie z czynności Wydziału Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Rzeszowie za rok 1909, Rzeszów 1910, s. 30; Chmaj A., Ks. dr Jan Chmielnikowski, w: Ilustrowany Kalendarz Rzeszowski na rok 1998, Rzeszów 1997, s. 120; Pęckowski J., Pierwsze dziesięciolecie II. Gimnazjum w Rzeszowie, w: X. Sprawozdanie Dyrekcji c. k. II. Gimnazjum w Rzeszowie za rok szkolny 1914, Rzeszów 1914, s. 9, 11, 18; Zmiany na stanowiskach i urzędach duchownych, „Kronika Diecezji Przemyskiej”, 5(1905), s. 54; Motyka A., Pierwszy katecheta II Gimnazjum, „Niedziela Południowa”, 44(2001), nr 27, s. 2; tenże, Życie religijne w Rzeszowie w okresie międzywojennym (1918-1939), Lublin-Rzeszów 2000, passim; Świeboda J., Zespół Szkół Ekonomicznych w Rzeszowie, Rzeszów 1988, s. 86-87.
Ks. Andrzej Motyka