Ludzie

Fałat Józef, ks. (1841-1933)

Wpisany przez Admin

Józef Fałat przyszedł na świat w roku 1841 w Tuligłowach k. Komarna (dzisiejsza Ukraina), w rodzinie miejscowego organisty. Edukację w zakresie szkoły średniej odbył w gimnazjum w Przemyślu. Dał się wówczas poznać jako utalentowany i bardzo zdolny uczeń. W roku 1863, będąc w ostatniej klasie gimnazjalnej, na kilka miesięcy przerwał naukę, by wziąć udział w powstaniu styczniowym. Po upadku powstania, w 1864 r. wstąpił do przemy-skiego Seminarium Duchownego, rozpoczynając tym samym przygotowanie do kapłaństwa.
Był jednym z najzdolniejszych studentów. Pozwoliło mu to zdobyć zaufanie ordynariusza przemyskiego, bp. Antoniego Manastyrskiego, który powierzył mu funkcję nauczyciela swoich siostrzeńców. W 1868 r., po ukończeniu formacji seminaryjnej otrzymał sakrament kapłaństwa. Przez kilka lat po święceniach pełnił obowiązki wikariusza; pracował kolejno w parafii katedralnej w Przemyślu (1868-1869), w Dobrzechowie (1869-1871) i w Przeworsku (1871-1876).

W 1876 r. przeniesiono go na analogiczne stanowisko do Rzeszowa.

Wkrótce jednak otrzymał tam posadę etatowego katechety Seminarium Nauczycielskiego Męskiego. Dał się wówczas poznać jako wspaniały wychowawca młodzieży i dobry kaznodzieja. Wychowankom poświęcał swój czas i zdolności, a także często wspierał ich materialnie. Był więc dla nich nie tylko nauczycielem religii, ale prawdziwym duszpasterzem. Dzięki temu zyskał wśród nich ogromny autorytet. Nadto, będąc żarliwym patriotą, słowem i przykładem uczył podopiecznych oraz słuchaczy swych kazań prawdziwej miłości Ojczyzny. Wykorzystywał w tym celu głównie rocznice narodowych powstań. Działalność ta w znacznym stop-niu wpłynęła na ukształtowanie postaw obywatelskich i patriotycznych u wielu jego wychowanków, a także u wielu obywateli miasta. Trzeba tu dodać, iż przez pewien czas pełnił obowiązki zastępcy dyrektora rzeszowskiego Seminarium Nauczycielskiego.

Posługując w Rzeszowie zaangażował się również w prace na polu samorządowo-społecznym, był m. in. radnym Rady Miasta (1885-1890), prezesem Towarzystwa Pedagogicznego, wiceprezesem i bibliotekarzem Towarzystwa Oświaty Ludowej, wiceprezesem Koła Nauczycieli Szkół Średnich, współorganizatorem stowarzyszenia rzemieślników i przemysłowców „Gwiazda”, współpracownikiem lokalnych czasopism.

Przed nowym wyzwaniem stanął w 1890 r., kiedy powierzono mu obowiązki dyrektora Seminarium Nauczycielskiego Żeńskiego w Przemyślu. Podjął je z właściwym sobie zaangażowaniem. Podobnie jak w Rzeszowie poświęcał się dla uczennic, m. in. większość swych dochodów przeznaczał na pomoc materialną dla nich. Nowe obowiązki zaabsorbowały go w takim stopniu, że nie starczało mu już czasu na szerszą działalność społeczną. Był jednak dobrym włodarzem zakładu. Świadczyć może o tym fakt, iż funkcję jego dyrektora pełnił przez dwadzieścia dwa lata, aż do chwili przejścia na emeryturę w 1912 r.

Jako emeryt początkowo rezydował w Przemyślu, następnie zamieszkał w Leżajsku, pomagając tamtejszym duszpasterzom w pracy parafialnej. Ostatnie lata życia spędził w Bystrej na Śląsku w domu swego brata Juliana, znanego polskiego malarza. Za swoją pracę otrzymał kilka wyróżnień, kościelnych i państwowych, m. in. godność Podkomorzego Papie-skiego oraz order cesarza Franciszka Józefa. Zmarł 21 sierpnia 1933 w Bystrej (Śląsk), w 92 roku życia.

Literatura:
Archiwum Parafii Farnej w Rzeszowie, teczka: Akta różne, J. Makara, Wiadomości o parafii farnej w Rzeszowie, mps, s. 49-50; Fałat J., O konferencjach rekolekcyjnych ks. St. Załęskiego w Rzeszowie, „Przegląd Rzeszowski”, 3(1885), nr 6, s. 2-4; Kółko nauczycieli szkół średnich, tamże, 1(1883), nr 22, s. 4; Kronika miejscowa i zamiejscowa, tamże, 2(1884), nr 2, s. 5; 3(1885), nr 7, s. 5; nr 11, s. 5; Sprawozdanie z czynności ‘Kółka nauczy-cieli szkół wyższych’ w Rzeszowie, za czas od 24 października 1883 do 2 kwietnia 1884, tamże, 2(1884), nr 7, s. 3-4; Sprawozdanie z walnego zgromadzenia Towarzystwa Oświaty Ludowej, „Kurier Rzeszowski”, 1(1883), nr 5, s. 4; Sprawozdanie Zarządu Towarzystwa Oświaty Ludowej w Rzeszowie za pierwszy kwartał 1883, tamże, nr 7, s. 2-3; Śp. X. Józef Fałat, „Pod znakiem Chrystusa i Marji”, 4(1933), nr 3, s. 2-3; Momidłowski S., Ś.p. ks. Józef Fałat, „Kronika Diecezji Przemyskiej”, nr 10-11, s. 371-377; Codello A., Samorząd miasta Rzeszowa 1867-1914, Lublin 1967, s. 21; Szetela-Zauchowa T., Muzeum przemysłowe, w: Dzieje Rzeszowa, red. F. Kiryk, t. 2, Rzeszów 1998, s. 471; Świeboda J., Stosunki wyznaniowe, w: tamże, s. 538, 593-594.