Historia diecezji

Powstanie Diecezji

Wpisany przez Admin

Okoliczności powstania diecezji

W roku 1989 doszło w Polsce do wielu historycznych przemian. Były one efektem wieloletniej walki Polaków o wolność i demokratyzację życia publicznego. Przemiany te zostały zainicjowane obradami „okrągłego stołu”, do których wspólnie zasiedli przedstawiciele strony partyjno-rządowej, opozycji solidarnościowej oraz Kościoła. W wyniku podjętych wówczas postanowień doszło do pierwszych od 1945 r. częściowo wolnych wyborów do Parlamentu, w których pełny sukces odniosła strona opozycyjna. Pozwoliło to następnie na odrzucenie systemu komunistycznego, na rzecz – demokratycznego, odzyskanie przez Polskę pełnej suwerenności, wyprowadzenie z kraju okupacyjnych wojsk sowieckich oraz wprowadzenie, w sferze gospodarczej, wolnego rynku.
Przemiany dokonały się również w dziedzinie polityki wyznaniowej. Uwidoczniło się to przede wszystkim odstąpieniem od dotychczasowej polityki antykościelnej. Na mocy ustawy sejmowej z dnia 17 maja 1989 r. Kościół katolicki w Polsce otrzymał m. in. osobowość prawną, wolność religijną, swobodę w prowadzeniu działalności duszpasterskiej, prawo organizowania stowarzyszeń religijnych, dostęp do środków masowego przekazu. Dalszymi krokami normalizującymi relacje Państwo-Kościół w Polsce były też: nawiązanie stosunków dyplomatycznych ze Stolicą Apostolską, powrót nauczania religii do szkół oraz przywrócenie Ordynariatu Polowego.
Ta sprzyjająca sytuacja polityczno-wyznaniowa pozwoliła przeprowadzić reorganizację struktur polskiego Kościoła. Dokonał jej dnia 25 marca 1992 r. Jan Paweł II na mocy bulli „Totus tuus Poloniae populus”. Od tego czasu Kościół rzymsko-katolicki w Polsce składał się z 13 metropolii, obejmujących swym zasięgiem 38 archidiecezji i diecezji, archidiecezji łódzkiej, podlegającej bezpośrednio Stolicy Apostolskiej oraz diecezji wojskowej.
W wyniku tej reorganizacji utworzona została też diecezja rzeszowska. Zasięgiem terytorialnym objęła tereny wydzielone z dwóch diecezji: przemyskiej i tarnowskiej. Jako diecezja sufraganalna weszła w skład metropolii przemyskiej.

Zaistnienie Diecezji

25 marca 1992 r. o godz. 12.00 Radio Watykańskie ogłosiło, że Ojciec Święty Jan Paweł II bullą „Totus Tuus Poloniae Populus” utworzył 13 nowych diecezji, a wśród nich diecezję rze­szowską. Wieczorem tego dnia w kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa w Rzeszowie odczytano dekret ustanowienia diecezji, katedry i biskupa. Proto­kół kanonicznego objęcia utworzonej diecezji rzeszowskiej mówi: „Dnia 25 mar­ca 1992 roku w kościele pw. Najśw. Serca Pana Jezusa w Rzeszowie, Katedrze nowo utworzonej Diecezji Rzeszowskiej, w obecności kapłanów i wiernych odbyło się uroczyste odczytanie przez Ks. Bpa Edwarda Białogłowskiego, de­cyzji Ojca św. Jana Pawła II, zawartej w Bulli „Totus Tuus Poloniae Populus”, o utworzeniu nowej Diecezji Rzeszowskiej, o ustanowieniu Katedrą kościoła pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Rzeszowie, oraz o mianowaniu Ks. Bpa Kazimierza Górnego Biskupem Rzeszowskim i Ks. Bpa Edwarda Białogłowskie­go Biskupem Pomocniczym Diecezji Rzeszowskiej”.

Nowa diecezja została utworzona z diecezji przemyskiej (14 dekanatów) i diecezji tarnowskiej (5 dekanatów). Liczyła wtedy około 600 tysięcy mieszkań­ców, 423 księży diecezjalnych i 68 zakonnych, 224 siostry zakonnne.

Trzy tygodnie później, 11 kwietnia, w sobotę przed Niedzielą Palmową, w obecności Ks. Kardynała Franciszka Macharskiego z Krakowa, Biskupa Prze­myskiego Ignacego Tokarczuka, Biskupa Tarnowskiego Józefa Życińskiego i innych biskupów, kapłanów i wielkiej liczby wiernych, odbył się ingres Bisku­pa Rzeszowskiego do Katedry. Biskup Ordynariusz w pierwszym słowie do diecezjan mówił między innymi: „Przychodzę do Was, do Rzeszowa. Przycho­dzę z królewskiego miasta Krakowa, od św. Stanisława Biskupa i Męczennika, miasta, w którym świadectwo świętych zaznaczyło się w sposób szczególny w ciągu całych dziejów ojczystych. Przychodzę od św. Maksymiliana – Mę­czennika Oświęcimia, gdzie świętość zaowocowała świadectwem najwyższej miary, wielu męczenników za wiarę i Ojczyznę. Witam Was wszystkich i pozdra­wiam […]. Jeśli jest takie adagium, że „Cracovia totius Poloniae urbs celeberrim-ma” to ja będę dodawał „et Resoviae” (i Rzeszów). Kraków i Rzeszów najpięk­niejsze miasta w Polsce”.

Zaś w pierwszym liście pasterskim z okazji rozpoczęcia posługi bisku­piej w diecezji, Biskup Rzeszowski pisał: „W dniu uroczystego Ingresu do Katedry Najświętszego Serca Pana Jezusa w Rzeszowie i objęcia pasterskiej posługi w Diecezji Rzeszowskiej pragnę ponad wszystko przywołać na pamięć wielkie wydarzenie z czerwca ubiegłego roku, jakie miało miejsce przy tej Świą­tyni, Umiłowany Ojciec Święty, wobec wielkiego i wspaniałego zgromadzenia wiernych, dokonał beatyfikacji Biskupa Józefa Sebastiana Pelczara, syna tej pięknej ziemi. Ze wzruszeniem przeżywaliśmy wszyscy spotkanie z Ojcem Świę­tym, w niepowtarzalnej atmosferze radości i miłości. Ojciec święty w swoim kazaniu ukazał heroiczność cnót Błogosłowionego, ale także zaświadczył o Waszej wierze, miłości Boga i Ojczyzny, oraz przekazał program prowadzący do odbudowania Ojczystego Domu. Określił to m.in. w słowach: „Kościół, któ­ry pielgrzymuje poprzez tę Podkarpacką Ziemię, żyje nadzieją Królestwa Nie­bieskiego”,

Przypomniał Papież, że wyrazem mądrości wiary jest wspaniała i długa tradycja Kościoła Przemyskiego oraz Kościoła Tarnowskiego, która ukazuje, że owym budowaniem na skale – a skałą jest Chrystus – byli Święci tej Ziemi, jak bł. Karolina Kózkówna i bł. Biskup Pelczar oraz wielu kandydatów na ołtarze i bohaterskich obrońców Ojczyzny. Ta historia staje się obecnie bogactwem nowej Diecezji Rzeszowskiej, To symbioza wiary i patriotyzmu wydała tak wiel­kie owoce świętości. Nauczanie Ojca św. uczyńmy wszyscy programem nasze­go duszpasterzowania i budowania na skale. Najlepiej do odrodzenia Ojczyzny i prawdziwego postępu przyczyniają się ludzie Święci, bo miłują Boga i miłują ludzi”.

ks. dr Andrzej Motyka

Ks.  Jerzy Buczek