Historia diecezji

Struktury kościelne na terenach obecnej diecezji rzeszowskiej

Wpisany przez Admin

     Obecność Kościoła katolickiego na terenach południowo – wschodniej Polski, które w 1992 r. znalazły się w diecezji rzeszowskiej, sięga początków polskiej państwowości. Od tego też czasu budowane tam są struktury kościelne. Najpierw w 1000 r. spora część tych terenów znalazła się w granicach diecezji krakowskiej, a reszta w 1375 r. – w diecezji przemyskiej.
Sytuacja taka utrzymała się niemal bez zmian przez kilka stuleci, aż do rozbiorów Polski. Wtedy bowiem, brzemienne w skutkach wydarzenia na płaszczyźnie polityki międzynarodowej pociągnęły za sobą kilkakrotne zmiany w strukturach kościelnych.

     Pierwsze dokonane zostały w roku 1786, kiedy dla terenów diecezji krakowskiej, włączonych po pierwszym rozbiorze w granice imperium habsburskiego, utworzono diecezję tarnowską. Kolejne zmiany wymusił trzeci rozbiór Polski, na skutek którego Austriacy poszerzyli swe władanie o tereny o pozostałą część Małopolski, Lubelszczyznę, część Podlasia i Mazowsza. W 1805 r. skasowano więc diecezję tarnowską, a jej terytorium podzielono pomiędzy diecezje, krakowską i przemyską.

napoleon_bonaparte_france_emperor_216218

Napoleon Bonaparte (Author: WikiImages)

     Wojny napoleońskie, utworzenie i upadek Księstwa Warszawskiego spowodowały kolejne zmiany polityczne i terytorialne. Sytuację uregulowano dopiero na Kongresie Wiedeńskim w 1815 r. Ustalone wówczas granice polityczne zaboru austriackiego przetrwały bez większych zmian aż do pierwszej wojny światowej. Przemiany na płaszczyźnie politycznej pociągnęły za sobą zmiany w organizacji struktur kościelnych. W 1821 r. papież Pius VII powołał do istnienia diecezję tyniecką, w skład której weszły wszystkie dekanaty przyłączone do diecezji krakowskiej po kasacie diecezji tarnowskiej (tzw. wikariat starosądecki) oraz cztery dekanaty z diecezji przemyskiej: mielecki, pilzneński, radomyski i ropczycki. W 1826 r. stolica diecezji została przeniesiona do Tarnowa.

      Ukształtowane wówczas struktury diecezjalne na omawianym terytorium przetrwały okres zaborów i dopiero w 1925 r. już w niepodległej Polsce na mocy bulli Piusa XI Vixdum Poloniae unitas dokonano nowego rozgraniczenia diecezji przemyskiej i tarnowskiej. Do przemyskiej włączono parafię Pstrągowa, zaś do tarnowskiej całe dekanaty: biecki, ołpiński, rzepiennicki oraz parafie Jodłowa, Przeczyca, Będziemyśl, Sędziszów Małopolski.

Bulla_1992

Bulla “Totus Tuus Poloniae Populus”

      Kolejna zmiana w strukturach kościelnych na omawianym terytorium została dokonana na mocy bulli Jana Pawła II Totus tuus Poloniae populus dnia 25 marca 1992 r. Skutkowała ona utworzeniem diecezji rzeszowskiej, która zasięgiem terytorialnym objęła tereny wydzielone z diecezji, przemyskiej i tarnowskiej. Jako diecezja sufraganalna weszła w skład utworzonej wówczas metropolii przemyskiej. Pierwszym biskupem ordynariuszem nowej diecezji został dotychczasowy krakowski biskup pomocniczy – Kazimierz Górny, zaś biskupem pomocniczym – Edward Białogłowski, wcześniej sufragan przemyski. Bulla papieska do rangi katedry podniosła rzeszowski kościół pw. Najświętszego Serca Jezusowego, zaś Patronami diecezji ustanowiła bł. Józefa Sebastiana Pelczara i bł. Karolinę Kózkównę.

Ks. Andrzej Motyka