Inne artykuły Newsy

Pieśni ku czci Najświętszego Serca Jezusa

Wpisany przez Admin

Pamiętamy tytuły tych wzruszających  utworów: Jezu miłości Twej, Każda żyjąca dusza, Kochajmy Pana, Najświętsze Serce Boże, Nazareński śliczny kwiecie, Nie opuszczaj nas, O niewysłowione szczęście zajaśniało, Pobłogosław Jezu drogi, Serce Twe, Jezu. Byliśmy wychowywani wśród tych pieśni, pamiętam, katecheci zachęcali nas do obchodzenia pierwszych piątków miesiąca, także do śpiewu litanii. Serce Jezusa kształtowało serca wielu  młodych przez kilka pokoleń, a piękne witraże  w wielu kościołach Podkarpacia z gorejącym Bożym Sercem, prócz wzbudzania przeżyć estetycznych  rozpromieniały mroki niejednej duszy. Serce Jezusa – ileż w Nim treści teologicznych, skrojonych na miarę przeciętnego człowieka, i odniesień do polskiej kultury, wystarczy tylko przypomnieć setki kościołów noszących wezwanie Najświętszego Serca Pana Jezusa czy słynne obrazy w polskich chatach: Najświętsze Serce Jezusa i Niepokalane  Serce Maryi.

Pieśni ku czci Bożego Serca i towarzyszące im nabożeństwa mają wyrazisty polski wydźwięk historyczny i ideowy, silnie powiązany ze świadomością narodową i religijną Polaków, Serce Jezusa,  przebite włócznią na krzyżu, było obiektem głębokiej czci  w Polsce od  średniowiecza, kiedy utwierdziła się w naszym kraju wiara chrześcijańska. Świadczą o tym zabytki sztuki, obrazy, rzeźby, także polskie pieśni pasyjne, w których eksponowana jest Szczególny wyraz tej czci obserwujemy jednak w ciągu ostatnich trzystu lat.  Nastąpiło wtedy wielkie rozpowszechnienie nabożeństwa do Serca Jezusowego. Stało się tak z dwóch powodów, po pierwsze, zawdzięczamy to objawieniom, jakie miała w roku 1674 zakonnica francuska Maria Małgorzata Alacoque, a po wtóre, przyczyniła się do tego działalność zakonu Ojców Jezuitów, którzy zwłaszcza po wskrzeszeniu zakonu w roku 1814, wprowadzali to nabożeństwo. W Polsce szczególnie ożywiony kult Serca Jezusa obserwujemy w XIX i XX wieku. Świadczą o tym liczne kościoły pod tym wezwaniem, rozpowszechniona wśród wiernych praktyka pierwszych piątków  miesiąca, nabożeństwo czerwcowe, wielka popularność pieśni, szczególnie litanii do Najświętszego Serca Pana Jezusa – jak brzmi jej oficjalny tytuł. Szczególną popularnością cieszy się  Akt poświęcenia rodzaju ludzkiego Najświętszemu Sercu Jezusowemu. W roku 1878 Józef Sebastian Pelczar założył w Krakowie zgromadzenie zakonne Sercanek.  Kult ten opiera się na uniwersalnej w naszym kręgu kulturowym symbolice serca i na przywiązywaniu większej wagi do wybaczającej  miłości Boga aniżeli do Jego sprawiedliwości bezwzględnie potępiającej grzeszników. Te dwa założenia realizują w warstwie treści analizowane pieśni, nieustannie ukazując Serce Jezusa jako „gorejące ognisko miłości”, „cierpliwe i wielkiego miłosierdzia”, a dla wszystkich ludzi –  dla nas grzeszników, jak mówi jedno z wezwań litanii – „włócznią przebite”. Te swoiste, bardzo mocne argumenty miłości wybaczającej Boga, mają zachęcać wiernych do skorzystania z dobroci tego Serca.

W świadomości narodu trwały ślad pozostawiły trzy fakty. Najpierw to, że w roku 1765 papież Klemens XIII ustanowił na prośbę polskich biskupów w całej Rzeczpospolitej liturgiczne święto Serca Pana Jezusa. Polska była pierwsza w tym kulcie, co wiązało się z ogromną pracą Jezuitów, przeżywających wtedy w naszym kraju,  szczyty rozwoju. Wprowadzenie liturgicznego  święta Serca Jezusa jeszcze bardziej ugruntowało tę cześć nie tylko wśród katolików polskich, ale w całym Kościele. Drugi bardzo ważny fakt  związany jest z historią nowszą, otóż kiedy w roku 1920 zbliżała się do Warszawy Armia Czerwona, biskupi polscy, zgromadzeni na Jasnej Górze w obliczu śmiertelnego zagrożenia narodu, poświęcili uroczystym aktem walczącą ojczyznę Sercu Bożemu. Zwróćmy uwagę na jedno zdanie tego uroczystego aktu: „A my, biskupi polscy, idąc śladem poprzedników naszych, którzy pierwsi uprosili zaprowadzenie Mszy św. do Twojego serca, przyrzekamy Tobie, Najświętsze Serce Jezusa, w tej uroczystej chwili, że będziemy szerzyli wśród wiernych, a zwłaszcza w seminariach duchownych nabożeństwo do Boskiego Serca Twego i zachęcali rodziny, aby się poświęcały Twojemu Sercu”. I po trzecie, z tego Serca wychodzą promienie łask na obrazie  namalowanym według objawień św. siostry Faustyny – Jezu,  ufam Tobie. A ten obraz znajduje się w każdej polskiej świątyni i w milionach domów.

W wielu pieśniach z tego kręgu znajdujemy ważne dla nas akty teologicznej konstatacji. Ich zadaniem jest przystępne dla ludu podanie treści związanych z Sercem Jezusa.  Śpiewając te pieśni, stwierdzamy, że jest to Serce, które płonie nieskończona miłością do człowieka, jest to czysta Miłość wypełniająca cały świat i skierowana ku wszystkim ludziom, por.: (1) O, niewysłowione szczęście zajaśniało/ Gdy Słowo Wcielone Serce swe nam dało/ Cud Boskiej miłości o duszo ludzka głoś/ Ku wiecznej światłości dźwięki twej pieśni wznoś, (2) Serce Zbawiciela pełne Bożej chwały/ Łaską i miłością świat napełnia cały. (3) Serce to nam otworzone o  Jezu nasz, o Jezu/ Włócznią na Krzyżu zranione/ o nasz Zbawicielu Drogi.

Akty konstatacji teologicznej współdziałają z aktami uwielbienia Boga za to Serce i Jego niepojętą miłość, por.: (4) O Rano święta, Rano uwielbiona / Bądźże na wieki od nas pochwalona! (5)  Każda żyjąca dusza / Niech się miłością wzrusza / Uwielbiając, wysławiając Serce Jezusa.

Wszystkie pieśni do Bożego Serca zawierają wielkie modlitewne akty prośby. Śpiewający lud – oddając cześć Sercu, które pała miłością – prosi Boga o różne  łaski, m. in. o darowanie win, bezpieczne życie, zbawienie wieczne, miłosierdzie, widać to wyraźnie w obecności licznych czasowników, pierwotnie realizujących ten akt, a więc  w trybie życzącym,  por. (6) Zlituj się, Jezu, weź mnie do Siebie / Niech wiecznie spocznę przy Sercu Twym. (7)  O Jezu, Zbawco nasz / Co nędzę naszą znasz / Grzeszników zbaw, Dobry Jezu, o mój Panie, / Ulecz świata zaślepienie / W Twego Serca świętej Ranie /  Daj nam znaleźć  nawrócenie . (8) Nie  opuszczaj nas, nie opuszczaj nas, Jezu nie opuszczaj nas.

Obraz Serca Jezusowego jest w pieśniach jednoznaczny – jest to sama dobroć. Serce to jest pełne miłości,  jaką Chrystus okazuje wszystkim ludziom, szczególnie tym, którzy żałują za swoje grzechy, nawracają się i uciekają się do Niego.  Miłość Chrystusa, zgromadzona w Jego Sercu jest nieskończona, a Serce Jezusa jest wielkim skarbem dla człowieka, por.: (9) Pobłogosław, Jezu, Drogi / Tym, co Serce Twe kochają / Niechaj skarb ten cenny, drogi na wiek wieków posiadają. Jest to także wielki skarb dla polskiej wspólnoty narodowej.

prof. dr hab. Kazimierz Ożóg