Inne artykuły Newsy

Pieśń o Krzyżu Chrystusa i człowieku

Wpisany przez Admin

Ave Crux, witaj Krzyżu, witaj sromotne drzewo! Krzyżu Chrystusa, bądźże pozdrowiony, na wieczne czasy bądźże pochwalony! To nieprawdopodobne, że   najbardziej hańbiące człowieka drzewo krzyża, narzędzie niewyobrażalnej, okrutnej tortury niewolników, za sprawą śmierci Chrystusa, stało się znakiem zbawienia. I jest w centrum nie tylko Wielkiego Postu, ale stoi w centrum religii chrześcijańskiej. Jest także w samym środku kultury polskiej. Krzyż jest pierwszym znakiem naszej tożsamości,  kultury i cywilizacji.  Musimy to szczególnie dziś przypominać, bo Europa wstydzi się krzyża – tak jakby z powrotem stał On  się drzewem hańby  –  a przecież z Niego wyrosła  religijnie i kulturowo.

Ave Crux, witaj Krzyżu, zawołanie to idzie przez polskie dzieje od Mieszkowego chrztu. Przydrożne krzyże wspierają podróżujących, krzepią pracujących na polu, krzyże na wieżach kościelnych wskazują na niebo, krzyże cmentarne otulają najbardziej nawet zapomniane mogiły, a krzyże w polskich domach są znakiem, że mieszkają w nich ludzie wierzący. Tym mocniej musimy zaprotestować przeciwko profanacji tego Znaku w polskim życiu publicznym.

Polskie pieśni pasyjne adorują krzyż na różne sposoby. W „Śpiewniku kościelnym” ks. Jana Siedleckiego, w wydaniu z roku 1958, znajdujemy 6 takich pieśni, wśród  nich są powszechnie znane: Krzyżu święty nade wszystko, Wisi na krzyżu, Zawitaj Ukrzyżowany. Utwory te dobitnie świadczą, jak wielką czcią Polacy otaczali święty Krzyż. Przedmiotem tego artykułu będzie pieśń, ułożona przez ks. Karola Antoniewicza W krzyżu cierpienie. Oto pierwsza strofa, ułożona według najlepszych zasad poetyki, jednak bardzo prosta, przeznaczona dla ludu. Co ciekawe,  w tej prostocie treści, świetnie podanej retorycznie, znajdujemy najgłębsze myśli o Bogu i człowieku:

W krzyżu cierpienie, w krzyżu zbawienie, / w krzyżu miłości nauka. / Kto Ciebie, Boże, raz pojąć może / Ten nic nie pragnie, ni szuka.

Oto cała filozofia krzyża: cierpienie, zbawienie, miłość. Oto drzewo krzyża, ecce lignum crucis, i słowa krzyża – verba crucis.  To trzy fundamentalne wartości idące od krzyża. Zobaczmy, jak mocne to pole semantyczne. Jednak najcelniejsza myśl zawarta jest dalej: Kto Ciebie, Boże, raz pojąć może, ten nic nie pragnie, ni szuka.  Szaleństwo krzyża to szaleństwo miłości Boga do człowieka. Kto zrozumie tę miłość idąca od krzyża, już niczego nie pragnie, bo posiadł  coś najcenniejszego – zrozumienie istoty wszechrzeczy. Bóg nas kocha, Deus Caritas Est, bo za nas Chrystus, Jego Syn wybrał śmierć na krzyżu.  Zatrzymujemy się na progu tego, co największe w dziejach świata i Bożej miłości do człowieka. Strofa druga kontynuuje tę adorację krzyża, mówiąc, jak ważny jest on dla szukających, znękanych cierpieniem dusz ludzkich:

W krzyżu osłoda, w krzyżu ochłoda dla duszy smutkiem zmroczonej / Kto krzyż odgadnie / Ten nie upadnie w boleści sercu zadanej.

Człowiek, który przeżywa boleść sercu zadaną,  dozna złagodzenia bólu,  osłody, ochłody, pocieszenia  przez krzyż, przez zrozumienie Jego sensu, i co najważniejsze, nie pogrąży się w rozpaczy.

Strofa trzecia dalej mówi o ocaleniu człowieka cierpiącego przez krzyż;

Kiedy cierpienie, kiedy zwątpienie / Serce ci na wskroś przepali / Gdy grom się zbliża, pośpiesz do krzyża / On ciebie wesprze, ocali.

Słowa tej pieśni ułożył na naszej ziemi, na Podkarpaciu, ks. Karol Antoniewicz (1807 – 1852). To doprawdy niezwyczajny duszpasterz i literat. Urodzony w czasie wojen napoleońskich w rodzinie ormiańskiej w zaborze austriackim, niedaleko Lwowa,  jest dowodem, jak atrakcyjność kultury polskiej przyciągała przez wieki obce narodowości, które przejmowały polskie wzory. Młody Karol  walczył w  Powstaniu Listopadowym, potem się ożenił. Jednak przeżył wielkie tragedie, otóż  zmarły wszystkie jego małe dzieci, a po nich żona. Rozdał majątek na cele charytatywne, wstąpił do Ojców Jezuitów, przebywał także w Starej Wsi, a wyświęcony na kapłana  działał przez kilkanaście lat w Galicji. Napisał świetne pieśni religijne śpiewane do dzisiaj – proste, niosące jasny przekaz, ciekawe pod względem kształtu poetyckiego, oto kilka tytułów: Chwalcie łąki umajone; Biedny, kto Ciebie; Nie opuszczaj nas; Nazareński śliczny kwiecie. Pieśń W krzyżu cierpienie powstała pod wpływem jego przeżyć osobistych. Po tak wielkich tragediach  poeta znalazł ukojenie w krzyżu. Krzyżu Chrystusa, bądźże pozdrowiony!

Kazimierz Ożóg