Newsy

Ksiądz Steczkowski o nadużyciach seksualnych

7 marca 2019 r. w auli Kurii Diecezjalnej w Rzeszowie odbyła się konferencja prasowa na temat nadużyć seksualnych duchownych. Podczas konferencji ks. Piotr Steczkowski, kanclerz Kurii Diecezjalnej w Rzeszowie, przedstawił zakres działań diecezji rzeszowskiej dotyczących ochrony małoletnich przed nadużyciami seksualnymi osób duchownych oraz postępowania wobec grzechu i przestępstwa pedofilii w praktyce diecezji rzeszowskiej. Poniżej prezentujemy treść prezentacji:

OCHRONA MAŁOLETNICH PRZED NADUŻYCIAMI SEKSUALNYMI

OSÓB DUCHOWNYCH

ORAZ POSTĘPOWANIE WOBEC GRZECHU I PRZESTĘPSTWA PEDOFILII

W PRAKTYCE DIECEZJI RZESZOWSKIEJ

30 czerwca 2015 r. Ojciec Święty Franciszek zwrócił się do episkopatów poszczególnych krajów z apelem o zorganizowanie Dni Modlitwy i Pokuty za grzechy wykorzystywania seksualnego osób małoletnich. Konferencja Episkopatu Polski odpowiadając na ten apel zorganizowała pierwszy taki dzień 3 marca 2017 r. Zgodnie z decyzją podjętą na 380. Zebraniu Plenarnym Konferencji Episkopatu Polski, które odbyło się w listopadzie 2018 r. w Płocku, każdy pierwszy piątek Wielkiego Postu ma być dniem modlitwy wynagradzającej oraz postu we wszystkich polskich diecezjach. Taki charakter będzie miał jutrzejszy dzień także w diecezji rzeszowskiej. Biskup rzeszowski prosi wszystkich wiernych diecezjan o duchowe włączenie się w tę powszechną modlitwę wynagradzającą Bogu za wszelkie grzechy nieczyste a zwłaszcza za ciężki grzech pedofilii. Dla mieszkańców Rzeszowa szczególną okazję ku temu stanowić będzie nabożeństwo Drogi Krzyżowej, które zostanie odprawione na ulicach naszego miasta. Nabożeństwo rozpocznie się o godz. 18 pod Krzyżem Pamięci Ofiar Stalinizmu na Placu Śreniawitów. Po zakończeniu nabożeństwa Drogi Krzyżowej zostanie odprawiona Msza św. w bazylice OO. Bernardynów, a po niej będzie nabożeństwo ekspiacyjne za grzechy duchowieństwa.

Modlitwa, post, pokuta, pełnienie uczynków miłosierdzia co do duszy i ciała – to bardzo ważne, duchowe środki; taki chrześcijański oręż w walce ze złem. Jako katolicy jesteśmy bowiem głęboko przekonani o prawdziwości słów Jezusa, który powiedział: „Ten zaś rodzaj złych duchów wyrzuca się tylko modlitwą i postem” (Mt 17, 27).

Oprócz tych duchowych środków, w diecezji rzeszowskiej w ostatnich latach zostało podjętych szereg konkretnych działań mających na celu przede wszystkim zapobieganie złu i maksymalizację ochrony dobra dzieci i młodzieży. Należy podkreślić, że biskup rzeszowski Jan Wątroba realizuje ściśle wytyczne papieża Franciszka i Konferencji Episkopatu Polski w tym zakresie.

Działania prowadzone w diecezji rzeszowskiej miały dwa główne cele. Po pierwsze, należało zorganizować formy instytucjonalnej reakcji na konkretne przypadki przestępstw seksualnych popełnionych przez duchownych oraz pomocy ofiarom. Biskup Wątroba, realizując wytyczne Konferencji Episkopatu Polski z października 2014 r., w dniu 27 maja 2015 r. powołał delegata do spraw wykorzystania seksualnego osób małoletnich przez duchownych. Jest to człowiek tzw. „pierwszego kontaktu”. To do niego zgłaszane są przypadki nadużyć seksualnych wobec nieletnich popełnione przez duchownych. Powołany został również duszpasterz do pomocy duchowej ofiarom nadużyć seksualnych, ich rodzinom oraz wspólnotom parafialnym dotkniętym przestępstwem popełnionym przez osoby duchowne. Funkcję tę aktualnie pełni doświadczony kapłan, z wykształcenia psycholog.

Kolejnym etapem budowania tej swoistej „infrastruktury pomocowej” dla osób poszkodowanych było powstanie we wrześniu 2018 r. specjalnego zespołu do spraw pomocy ofiarom nadużyć seksualnych. W skład tego zespołu wchodzą świeccy specjaliści z różnych dziedzin. Są to psychologowie, psychiatra, seksuolog oraz adwokaci. Każdy pokrzywdzony może skorzystać z ich pomocy. Chcę mocno podkreślić, że inicjatywa zaangażowania osób świeckich w rozwiązywanie problemów i pomoc ofiarom wykorzystania seksualnego przez duchownych była osobistą decyzją biskupa Wątroby. To jest także realizacja wskazań papieskich, aby szerzej angażować wiernych świeckich, zwłaszcza posiadających wiedzę specjalistyczną i dlatego mogących służyć fachową pomocą. Służy to także transparentności działań Kościoła.

Drugim ważnym celem działań podejmowanych w diecezji rzeszowskiej była formacja duchownych i świeckich pracujących z dziećmi i młodzieżą. Pierwszym krokiem dla realizacji tego celu było opracowanie na polecenie biskupa ordynariusza „Wytycznych w sprawie ochrony małoletnich w praktyce wychowawczej diecezji rzeszowskiej”. Dokument ten został oficjalnie zatwierdzony przez biskupa Jana Wątrobę 1 września 2017 r. Zawiera on kompendium wiedzy w odniesieniu do wszelkich aspektów ochrony małoletnich w Kościele. Został wydany w formie książkowej i przekazany każdemu kapłanowi oraz wszystkim instytucjom diecezjalnym. Może też służyć jako ważna pomoc w pracy formacyjnej. Chcę zwrócić państwa uwagę zwłaszcza na zamieszczony w tekście dokumentu tzw. „Kodeks dobrych praktyk i postępowania w pracy z małoletnimi”. Zawarte w nim zostały bardzo praktyczne porady zachowań osób dorosłych wobec ich podopiecznych w różnych konkretnych sytuacjach.

Jeśli chodzi o formację duchowieństwa i uwrażliwienie na problematykę nadużyć seksualnych to jest ona prowadzona zarówno wśród kandydatów do kapłaństwa, jak i samych kapłanów. Jeśli chodzi o program Wyższego Seminarium Duchownego w Rzeszowie to zawiera on szereg istotnych elementów (szczegóły znajdziecie państwo w opracowaniu Rektora WSD). Spośród nich chcę zwrócić uwagę na badania psychologiczne prowadzone przez specjalistów i dające obraz osobowości kandydata oraz na dodatkowe sesje poświęcone tematyce nadużyć seksualnych prowadzone we współpracy z Centrum Ochrony Dziecka przy Akademii „Ignatianum” w Krakowie oraz z Wydziałem Prewencji Komendy Wojewódzkiej Policji w Rzeszowie. Działania te są konieczne, aby uświadomić alumnom nie tylko zło moralne nadużyć seksualnych ale także w ogóle istnienie przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności publicznej. Dzieje się tak, ponieważ do seminarium trafiają ludzie ze świata ogarniętego panseksualizmem, w którym zachowania seksualne zostały odarte z należnej intymności, właściwego sobie celu i znaczenia. Wzorce tych negatywnych zachowań, ukształtowane już w wieku szkolnym, są przynoszone przez kandydatów do seminarium i wymagają głębokiego przepracowania. Stąd ten wysiłek wychowawczy w całym okresie formacyjnym.

Jeśli chodzi o pracę formacyjną wśród duchowieństwa to chcę zwrócić uwagę na tematykę ostatnich spotkań duchownych diecezji rzeszowskiej, tzw. „kongregacji kapłańskich”. 18 marca 2018 r. gościem głównym takiego spotkania był o. Adam Żak SJ, dyrektor Centrum Ochrony Dziecka, który miał wystąpienie pt. „Odpowiedzi Kościoła na wykorzystywanie seksualne małoletnich przez niektórych duchownych”. Natomiast na kongregacji jesiennej 20 października ubiegłego roku wystąpił o. Józef Augustyn SJ na temat: „Wyzwanie i odpowiedzialność księży w sytuacji kryzysu Kościoła spowodowanego nadużyciami seksualnymi osób duchownych wobec dzieci i młodzieży”. Tematyka tych wystąpień, jak również merytoryczne dyskusje, które po nich następowały, pokazują że świadomość bezwzględnego prymatu dobra dzieci i młodzieży w działaniu Kościoła nieustannie wzrasta.

Ta praca formacyjna będzie kontynuowana. Najbliższym zaplanowanym spotkaniem formacyjnym ma być spotkanie szkoleniowe dla kierowników poszczególnych instytucji diecezjalnych i agend kurialnych zorganizowane na poziomie metropolii kościelnej. Tak więc spotkanie odbędzie się w Przemyślu, a wezmą w nim udział przedstawiciele trzech diecezji: rzeszowskiej, zamojsko-lubaczowskiej i archidiecezji przemyskiej. Organizatorem szkolenia jest Centrum Ochrony Dziecka. Termin zostanie wyznaczony przez dyrektora Centrum.

W kontekście przywołanych wyżej inicjatyw podejmowanych przez biskupa rzeszowskiego Jana Wątrobę, a mających na celu zwiększenie ochrony osób nieletnich przed nadużyciami seksualnymi ze strony duchownych, za bardzo niesprawiedliwe, nieprawdziwe i krzywdzące należy uznać te opinie, które sugerują, że biskup chronił pedofilów oraz insynuacje, że narusza prawo państwowe i kościelne, a także że nie stosuje w diecezji zaleceń papieża Franciszka.

Na zakończenie chcę podkreślić, że w diecezji rzeszowskiej nie było, nie ma i nie będzie żadnego ukrywania czy też ochraniania duchownych dopuszczających się przestępstw seksualnych. Każdy przypadek jest i będzie traktowany ściśle według przepisów państwowego prawa karnego i według prawa kanonicznego, zawsze z poszanowaniem prawdy, dyskrecji i godności człowieka. Jednakowoż priorytetem wyznaczonym przez biskupa rzeszowskiego jest profilaktyka. Dlatego w diecezji rzeszowskiej nadal będą podejmowane i realizowane programy służące dobru dzieci i młodzieży i ochronie ich praw. Diecezja rzeszowska i jej instytucje będą dążyć do zacieśnienia współpracy z instytucjami państwowymi, samorządowymi i prywatnymi, aby ochrona dzieci i młodzieży przed wykorzystywaniem seksualnym, przemocą, uzależnieniami, seksualizacją i innymi patologiami mogła być coraz bardziej realna i skuteczna.

Ze swej strony deklarujemy większe zaangażowanie duszpasterskie i pracę duchową nad podniesieniem moralności wśród duchowieństwa i wiernych. Uznajemy to bowiem za warunek konieczny dla wyeliminowania najgorszych rodzajów zła z życia Kościoła. Mocno wierzymy, że błogosławiona Karolina Kózkówna, która jest patronką naszej diecezji, a która swe życie oddała w obronie czystości i niewinności, będzie wspierać z nieba nasze wysiłki.

ks. Piotr Steczkowski

kanclerz Kurii Diecezjalnej w Rzeszowie

Rzeszów, 7 marca 2019 r.

Na zdjęciach: ks. Piotr Steczkowski i ks. Tomasz Nowak na konferencji prasowej 7 marca 2019 r. oraz ks. Adam Żak SJ i ks. Józef Augustyn SJ podczas spotkań z księżmi diecezji rzeszowskiej w marcu i październiku 2018 r. na temat ochrony małoletnich przed nadużyciami seksualnymi duchownych. Zdjęcia: Mateusz Krzyśko i tn