1. Wprowadzenie
Parafia, będąca podstawową jednostką administracyjną w strukturze organizacyjnej Kościoła, tworzona jest zazwyczaj w miejscu, gdzie znajduje się znaczna liczba katolików. Powołuje się ją w tym celu, by objąć ich systematyczną opieką duszpasterską. Parafia erygowana jest przez kompetentną władzę kościelną, najczęściej przez biskupa diecezjalnego . Podobny proces przeszła również parafia farna w Rzeszowie. Jej początki jednak do dziś pozostają nieznane. Powstała ona bowiem najprawdopodobniej pod koniec pierwszej połowy XIV w., a swe powstanie zawdzięcza akcji kolonizacyjnej prowadzonej po opanowaniu w roku 1340 ziem ruskich przez króla Kazimierza Wielkiego. Już w roku 1346 w składzie dekanatu leśnego diecezji krakowskiej znajduje się parafia, której nazwę niektórzy badacze identyfikują z Rzeszowem. Choć są to tylko domysły, to mają one duży stopień prawdopodobieństwa. Pewnym bowiem jest, że w roku 1363 istniał w Rzeszowie kościół parafialny noszący wezwanie dwóch świętych, Feliksa i Adaukta. Wnioskować można z tego, że parafia była już wtedy dobrze zorganizowaną jednostką .
Od samego początku w skład jej terytorium wchodziło miasto Rzeszów oraz okoliczne wsie. Trudno jednak podać dokładny opis jej pierwotnego terytorium. Problem ten wiąże się z faktem, że parafia farna powstała jako jedna z pierwszych jednostek administracyjnych Kościoła łacińskiego w okręgu rzeszowskim. Z czasem, gdy zagęściła się tam sieć parafialna, określony został zasięg terytorialny fary. Stało się to na początku XV w. Parafia farna obejmowała wówczas miasto Rzeszów oraz wsie: Ruska Wieś, Wola Stara, Staroniwa i Wilkowyja i sąsiadowała z parafiami: Zabierzów (powstała przed 1409 r.), Przybyszówka (przed 1409 r.), Staromieście (pierwsza połowa XIV w.), Krasne (powstała w 1412 r.), Słocina (druga połowa XIV w.), Zwięczyca (powstała przed 1460 r.). Z biegiem lat zmieniał się jej zasięg terytorialny, a więc i sąsiedztwo. Przez wiele stuleci jednak były to zmiany niewielkie i były związane z powiększeniem zasięgu o dwie wsie: Załęże i Zwieczycę.
Poważne zmiany terytorialne dokonały się dopiero w drugiej połowie XX w., a związane były one z rozwojem demograficznym miasta. Wówczas na pierwotnym terytorium fary erygowano szereg nowych parafii: pw. Chrystusa Króla (powstała w 1949 r.), pw. Matki Bożej Saletyńskiej (1949), pw. NMP Królowej Polski (1969), pw. Wniebowzięcia NMP (1970), pw. Św. Krzyża (1970), pw. św. Józefa (Zwięczyca), pw. Narodzenia NMP (1975), pw. św. Józefa Kalasancjusza (1975), pw. św. Judy Tadeusza (1979), pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy i św. Floriana w Załężu (1985), pw. Świętej Rodziny (1985), pw. św. Jacka (1990) i pw. św. Józefa Sebastiana Pelczara (1995). Te wydarzenia sprawiły, iż terytorium parafii ograniczyło się głównie do Śródmieścia. W roku 2003 graniczyła ona z parafiami: bernardyńską, pw. św. Józefa, pw. św. Józefa Sebastiana Pelczara, pw. św. Michała i pw. św. Krzyża .
W ciągu swych długich dziejów rzeszowska parafia farna zmieniała również swoją przynależność diecezjalną. Początkowo wliczano ją do dekanatu dębickiego w diecezji krakowskiej, ale już od 1375 r. przynależała do diecezji przemyskiej. Kolejna zmiana nastąpiła dopiero w 1992 r., kiedy znalazła się w powstałej wówczas diecezji rzeszowskiej. Od 1594 r., czyli od chwili utworzenia w diecezji przemyskiej sieci dekanalnej, parafia farna wchodziła w skład dekanatu rzeszowskiego, (od 1968 r.) – rzeszowskiego I .
Do właściwego funkcjonowania parafii, prócz wiernych i określonego terytorium, potrzebny jest także własny kapłan, posiadający tytuł proboszcza. Jest on rzeczywistym rządcą parafii. On koordynuje całość życia religijnego wiernych, sprawuje służbę Bożą, szafuje sakramenty, naucza, a także animuje szereg innych form duszpasterskich. Jego rola zatem jest niezwykle ważna tak dla parafii, jak też dla zamieszkujących ją wiernych. Rzeszowska parafia farna w ciągu swego istnienia miała kilkudziesięciu proboszczów. Zestawienie jednak ich pełnej listy jest w chwili obecnej zadaniem bardzo trudnym do realizacji, zwłaszcza jeżeli chodzi o pierwsze stulecie jej dziejów. Z tego okresu praktycznie nie można podać z imienia i nazwiska ani jednego rządcy parafii. Ich dane personalne znane są dopiero od drugiej połowy XV w., i jak wydaje się, od tego już czasu ich lista jest w miarę kompletna. Warto tu zaznaczyć, iż proboszcz rzeszowski, jako rządca duchowy w dobrach znaczących rodów magnackich i ważnym ośrodku administracyjnym, cieszył się powagą wśród lokalnego duchowieństwa. Nadto jego prestiż wzrósł po 1638 r. Wówczas bowiem, w związku z tym, że przy świątyni parafialnej powstało kolegium kapłanów mansjonarzy, proboszcz, jako ich przełożony zyskał tytuł prepozyta, a świątynia rangę prepozytury. W związku z tym, że przez wiele stuleci parafia farna była jedyną parafią w mieście, jej rządca mógł tytułować siebie proboszczem Rzeszowa. Zmiana nastąpiła dopiero w 1949 r., kiedy utworzono tam dwie nowe parafie, pw. Chrystusa Króla i pw. Matki Bożej Saletyńskiej. Te wydarzenia, jak też erygowanie w Rzeszowie dalszych parafii, a zwłaszcza, podniesienie w 1992 r. tamtejszego kościoła pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa do rangi katedry nowoutworzonej diecezji rzeszowskiej, wydatnie obniżyło w środowisku rzeszowskim znaczenie proboszcza farnego. Mimo tych zmian w dalszym ciągu posiada on duży prestiż, jako proboszcz najstarszej parafii miasta .
Zasadniczym celem niniejszego artykułu jest przedstawienie w porządku chronologicznym biografii proboszczów i znaczniejszych administratorów rzeszowskiej fary. Opracowano je m. in. w oparciu o archiwalia zgromadzone w Archiwum Archidiecezjalnym w Przemyślu i Archiwum Parafii Farnej w Rzeszowie, źródła drukowane, takie jak np. Katalogi (Schematyzmy, Roczniki, Elenchusy) diecezji przemyskiej, pracę ks. Mieczysława Kociubińskiego, wieloletniego dyrektora Archiwum Archidiecezjalnego w Przemyślu, poświęconą duchowieństwu przemyskiemu oraz szereg opracowań, dotyczących przeszłości Rzeszowa . Dzięki informacjom zaczerpniętym z tych źródeł udało się ustalić poniższą listę proboszczów i ich biografie. Trzeba tu nadmienić, iż każda z biografii opracowana została w sposób encyklopedyczny, tzn. przedstawia najważniejsze dane z życia konkretnego proboszcza, a w przypisie podana jest podstawowa literatura jemu poświęcona. Chronologicznie wcześniejsi mają skromną bazę źródłową, toteż opracowanie ogranicza się niekiedy do podania ich imienia i lat duszpasterzowania w Rzeszowie; natomiast bliżsi naszych czasów mają już biografie obszerniejsze.
2. Sylwetki proboszczów Aktualny stan badań pozwala podać dane trzydziestu czterech osób pełniących obowiązki zarządcy rzeszowskiej parafii farnej. Oto ich biografie zestawione w porządku chronologicznym: Jan (1457- ok. 1461) .
Piotr (1461-1477) . Andrzej (1478-1483) - Około 1478 r. otrzymał urząd proboszcza rzeszowskiego. Od ok. 1480 z funkcją tą łączył obowiązki dziekana rzeszowskiego. W roku 1482 otrzymał prezentę na probostwo w Dynowie. Zapewne nie objął tego urzędu, gdyż wkrótce, tj. przed 14 marca 1483 r., zmarł . Maciej z Pułtuska (1484-1494) . Tomasz z Harty (1500-1504) - Dostępne dziś źródła podają, iż był on proboszczem rzeszowskim w latach 1500-1504. Wydaje się jednak, że urząd ten sprawował kilka lat dłużej - do 1508 r. Miński Piotr, zwany Piotrem z Czchowa (1508 –1514) - Proboszczem rzeszowskim zamianowany został w marcu 1508 r. Wcześniej, ok. 1503 r. otrzymał probostwo w Pruchniku, z którego zrezygnował dopiero w 1510 r. W 1505 r. przyjął w dzierżawę probostwo w Samborze. Od 1508 r. z obowiązkami proboszcza rzeszowskiego łączył również funkcję proboszcza w Słocinie. Dnia 15 lutego 1514 r. otrzymał prezentę na prepozyta przemyskiej kapituły katedralnej, ale w objęciu tej godności przeszkodziło mu plebejskie pochodzenie. Zmarł przed 30 kwietnia 1514 r. Piotr z Pruchnika (1514-1542) - Proboszczem rzeszowskim zamianowany został najprawdopodobniej w 1514 r. Z urzędem tym łączył również obowiązki proboszcza słocińskiego. Dnia 19 maja 1542 r. otrzymał prezentę na kanonię w kapitule katedralnej w Przemyślu i wtedy zapewne złożył rezygnację z obu probostw. Kanonię w kapitule otrzymał jednak nieco później, dopiero dnia 1 stycznia 1544 r. W listopadzie 1546 r. został archidiakonem katedralnym . Siepiechowski (Sepichowski, Sepuchowski, Słotwiński) Piotr (1542-1558) - Był kanonikiem przemyskiej kapituły katedralnej. Dnia 16 czerwca 1542 r., po otrzymaniu beneficjum rzeszowskiego i słocińskiego, zrezygnował z kanonii na rzecz Jana Drohojowskiego,. Na oba te probostwa instytuowany był 19 maja 1542 r. Z dniem 1 stycznia 1544 r. ponownie znalazł się w szeregach kapituły przemyskiej. We wrześniu 1546 r. został archidiakonem przemyskim, a 24 czerwca 1547 r. – prokuratorem kapituły. Dnia 3 lipca 1548 r. wybrano go komendarzem wieczystym w Krośnie, jednakże po kilku miesiącach, dnia 1 stycznia 1549 r. zrezygnował z tej komendy. Dwa lata później, 24 czerwca 1551 r. wybrany został prokuratorem mensy biskupiej. Z probostwa rzeszowskiego zrezygnował 19 lutego 1558 r. Zmarł przed 2 października 1559 r. Biejkowski Jan (1558-1571) - Posiadał szereg urzędów świeckich i kościelnych. Był m. in. stolnikiem przemyskim, notariuszem grodu przemyskiego (ok. 1559), kanonikiem kapituły poznańskiej (od 5 X 1558 r.), archidiakonem katedry przemyskiej (2 X 1559 – zrezygnował 16 VI 1565), kanonikiem kapituły katedralnej przemyskiej (kanonia w Pikulicach), proboszczem w Husakowie (od 10 II 1560) oraz prepozytem szpitala w Przemyślu (zrezygnował 27 I 1571 r.). Był prezentowany na probostwo w Czerminie (diecezja krakowska). Proboszczem w Rzeszowie został przed 5 marca 1558 r. Urząd ten pełnił przez kilkanaście lat. Zrezygnował z niego 4 stycznia 1571 r. Większość tych funkcji pełnił jako kleryk, gdyż – jak wynika z dostępnych źródeł - do 1571 r. nie przyjął święceń kapłańskich. Obejmując funkcję archidiakona przemyskiego zobowiązał się przyjąć przynajmniej święcenia diakonatu. Później prosił o przesunięcie mu terminu święceń. Ostatecznie jednak zrezygnował z urzędu archidiakona nie przyjmując święceń. Nie wiadomo czy w okresie późniejszym przyjął sakrament kapłaństwa. Zmarł przed 1619 r. Braniecki (Branecki) Jerzy (1571-1611) - Pełnił szereg ważnych urzędów publicznych. Był m.in. sekretarzem królewskim, deputowanym „ad Judicis Tribunalis” (1599 i 1610), kanonikiem sandomierskim, prepozytem kapituły katedralnej w Przemyślu (od 8 VI 1598 r.). Prawdopodobnie posiadał także probostwo w Domaradzu. Na proboszcza rzeszowskiego instytuowany został ok. 1571. Tę ostatnią funkcję pełnił aż do swej śmierci. Zmarł przed 26 października 1611 r. Markowic (Biecki) Andrzej (1611-1623) - Pochodził z Biecza, zapewne z rodziny mieszczańskiej. Jego ojciec miał na imię Marek. W młodości Andrzej wiele się kształcił, gdyż później pełnił obowiązki bakałarza. Oddawał się też filozofii. Proboszczem w Rzeszowie został 26 października bądź 14 grudnia 1611 r. W roku 1621 w Rzeszowie wybuchł wielki pożar, na skutek którego znacznemu zniszczeniu uległo miasto, a także kościół farny. Wydaje się więc, że troszczył się o pomoc dla poszkodowanej ludności oraz o odbudowę zniszczonych obiektów. Proboszczem farnym był do ok. 26 kwietnia 1623 r.
Robakowski Jan Bartłomiej (1623-1654) - Na probostwo w Rzeszowie został instytuowany 26 kwietnia 1623 r. Prowadził dość ożywioną działalność administracyjną i duszpasterską, m. in. zajął się odbudową i wyposażeniem uszkodzonego w pożarze z 1621 r. kościoła farnego, pomógł konfraterni św. Anny uposażyć prebendę dla własnego kapelana (1626-1631), utworzył altarię pw. św. Mikołaja (1648), zainicjował działalność bractwa różańcowego (13 VII 1627 r.), był sekretarzem Bractwa Kapłańskiego (1639). W roku 1638 r. gdy kościół farny podniesiony został do godności prepozytury, został pierwszym prepozytem rzeszowskim. Z funkcją proboszcza rzeszowskiego łączył szereg urzędów publicznych: sekretarza królewskiego (ok. 1635), kanonika wiślickiego (ok. 1627) oraz proboszcza w Bejscach w diecezji krakowskiej (ok. 1646). W okresie sprawowania przezeń urzędu proboszcza farnego w Rzeszowie osiedlił się zakon bernardynów (formalnie objęli fundację 25 III 1629 r.). Zmarł przed 12 sierpnia 1654 r. Kwiecisz Stanisław (1654-1671) - Studia uwieńczył zdobyciem tytułu doktora filozofii. Był kanonikiem szamotulskim i proboszczem parafii w Nockowej (diecezja krakowska). Po rezygnacji z tej ostatniej funkcji w dniu 21 sierpnia 1654 r. otrzymał probostwo-prepozyturę w Rzeszowie. Od ok. 1659 r. pełnił również obowiązki dziekana dekanatu rzeszowskiego. Wśród jego dokonań znalazły się m. in. uposażenie altarii Bractwa Różańcowego, poświęcenie po odbudowie kościoła szpitalnego pw. Św. Trójcy (12 VI 1661 r.), troska o byt szkoły parafialnej. Ok. 1668 r. otrzymał kościelną godność protonotariusza apostolskiego (infułata). Ważnym wydarzeniem w życiu religijnym miasta, które miało miejsce w okresie jego rządów było przybycie zakonników pijarskich do Rzeszowa i uruchomienie przez nich Kolegium (1658). Zmarł przed 16 października 1671 r. Fantuci Ludwik (1671-1698) - W okresie od 13 listopada 1671 do stycznia 1698 r. był proboszczem-prepozytem rzeszowskim. Od 1673 r. pełnił również obowiązki kanonika nowosądeckiego. Zmarł przed 24 stycznia 1698 r. Bokum Jan Kazimierz (1698-1701) - Urodził się w 1666 r. w spolonizowanej rodzinie niemieckiej szlachty, zamieszkującej na Litwie. Dzięki poparciu krewnych i powinowatych szybko piął się po szczeblach kariery kościelnej i świeckiej. Był m. in. proboszczem w kilku parafiach diecezji przemyskiej (Błażowej, Rzeszowie) i krakowskiej (Otfinów), kanonikiem warszawskim (1683-1693), krakowskim (1690-1696) i gnieźnieńskim (zrezygnował w 1701), opatem lubińskiem i czerwińskim, sekretarzem króla Jana III Sobieskiego (1690-1696), posłem do dworów europejskich, sekretarzem wielkim koronnym (od 1698 r.) oraz podkanclerzym koronnym (od 1712). Na probostwo w Rzeszowie instytuowano go 24 października 1698 r. Z tej funkcji zrezygnował przed 30 sierpnia 1701 r. Nieco wcześniej, 18 lipca tegoż roku otrzymał biskupstwo przemyskie. Uroczysty ingres do katedry odbył dopiero 13 kwietnia 1702 r. Jako rządca diecezji odznaczył się dość ożywioną działalnością. W tym okresie pracy także zaznaczył swoją obecność w Rzeszowie najpierw poprzez wyrażenie zgody na fundację klasztoru i kościoła reformatów, a następnie przez wmurowanie kamienia węgielnego pod te obiekty (30 VII 1710 r.). Pod koniec 1718 r. przeniesiony został na biskupstwo chełmińskie. Nową funkcję sprawował stosunkowo krótko, zaledwie dwa i pół roku. Zmarł nagle 30 czerwca 1721 r. De la Morgue de Saint Germaine Gabriel (1701-1740) – Pochodził zapewne ze spolonizowanej rodziny francuskiej. W młodości zdobył gruntowne wykształcenie, wieńcząc proces edukacji tytułem doktora teologii. Przez pewien czas pełnił funkcję kaznodziei królewskiego. Na urząd prepozyta rzeszowskiego instytuowano go 30 sierpnia 1701 r. W dziejach miasta zapisał się m. in. tym, że w dniu 31 grudnia 1710 r. dokonał poświęcenia kaplicy w domu OO. Reformatów. Z funkcją prepozyta rzeszowskiego łączył obowiązki proboszcza na Staromieściu (od 1707 r.) i proboszcza w Oleszycach (1732-1737). Posiadał również ważne godności kościelne, był kanonikiem honorowym kapituły katedralnej w Przemyślu (wszedł do niej z rekomendacji bp. J. K. Bokuma w 1712 r., zrezygnował z kanonii w 1738 r.) i kanonikiem warszawskim (1718) . Hicha Józef (1740-1743) - Urząd prepozyta rzeszowskiego sprawował przez niespełna dwa i pół roku, w okresie od 29 listopada 1740 do 22 marca 1743 r. Po rezygnacji z niego pełnił jeszcze obowiązki prepozyta w Brzozowie (26 III 1743 - 17 X 1757), proboszcza w Słomczynie (Słomczynensis) oraz kanonika przemyskiej kapituły katedralnej . Goźliński Franciszek (1743-1745) - Pochodził z Ziemi Sanockiej. Początkowo pracował w Sanoku, gdzie kolejno był altarzystą Bractwa Kapłańskiego (od 1695 r.), prepozytem szpitalnym (1705-1709) i proboszczem parafii. W okresie późniejszym pełnił urząd komendarza parafii w Nowotańcu (od ok. 1713) i Dudyńcach (od ok. 1715), proboszcza w Brzozowie (od 1724), Radymnie (1728), Lubenii (od 1741) i Besku. Proboszczem-prepozytem parafii farnej w Rzeszowie został w dniu 26 marca 1743 r. Urząd ten pełnił niespełna trzy lata, gdyż pod koniec 1745 r. zrezygnował zeń na rzecz probostwa w Lesku. Od 1716 r. był kanonikiem honorowym przemyskiej kapituły katedralnej. W 1744 r. ufundował w tejże kapitule dodatkową kanonię gremialną. Dzięki temu wszedł do grona kanoników gremialnych. Zmarł przed 30 kwietnia 1746 r. Łubieński Maciej Józef (1746-1748) – Przyszedł na świat ok. 1715 r. Kształcił się w Rzymie i w Warszawie. Okres edukacji uwieńczył uzyskaniem stopnia doktora obojga praw. Nieco wcześniej przez posługę biskupa chełmińskiego Adama Stanisława Grabowskiego otrzymał święcenia kapłańskie. Pełnił szereg ważnych funkcji kościelnych i świeckich. Był m. in. kanonikiem gnieźnieńskim, krakowskim i warmińskim, dziekanem gnieźnieńskim i warmińskim, kaznodzieją sejmowym i posłem królewskim. Był też proboszczem na Kazimierzu w Krakowie. W dniu 4 maja 1746 r. został proboszczem w Rzeszowie. Urząd ten piastował przez dwa lata. Zrezygnował zeń 29 kwietnia 1748 r., na rzecz stanowiska archidiakona w Krakowie. Wydał kazania i mowy na kanonizację bł. Jana Kantego oraz przetłumaczył na język polski kilka dzieł, m. in. J. Facciolattiego, Młody kawaler w umiejętnościach sprawowania Rzeczypospolitej i w ustawach przyjacielstwa ćwiczony, (Kraków 1752); św. Augustyna, Rozmowy duszy z Bogiem, (Bydgoszcz 1761) . Grzymała Aleksander (1748) - W ciągu swego życia pełnił szereg funkcji kościelnych. Był m. in. kustoszem katedry chełmskiej, kanonikiem kapituły katedralnej w Przemyślu (od 23 IV 1740), proboszczem w Straszęcinie w diecezji krakowskiej (ok. 1746). Na probostwo rzeszowskie prezentowano go w maju 1748 r. Wkrótce, w dniu 29 V 1748 r., instytuowano go na prepozyta rzeszowskiego. Niedługo jednak cieszył się tą funkcją. Zmarł bowiem po kilku zaledwie miesiącach jej sprawowania, przed 19 sierpnia 1748 r. Tokarski Maciej (1750 - 1782) - Święcenia kapłańskie otrzymał w 1735 r. Wkrótce został altarzystą w kościele farnym w Rzeszowie (26 III 1735- 1 I 1744), a następnie, ok. 1739 r. – wikariuszem tamtejszej parafii. Od 8 lipca 1740 był kapelanem zamkowym, a później, od 10 maja 1743 do 1755 - pierwszym proboszczem parafii zamkowej w Rzeszowie. Z tą funkcją łączył tam również obowiązki prepozyta szpitalnego (1743-1751). Nadto w latach 1750-1752 był komendarzem parafii w Staromieściu. W roku 1748 r. ponownie związał się z rzeszowską parafią farną, najpierw jako komendarz, a od 3 stycznia 1750 r. – jej prepozyt. Na tym urzędzie rozwinął wszechstronną działalność. Przy materialnym wsparciu Lubomirskich przeprowadził rozbudowę i renowację kościoła farnego (1750-1754), m. in. poszerzono wówczas farę o nawy boczne, wymieniono niektóre ołtarze, wyposażono ją w obrazy i organy oraz odnowiono wnętrze. Do ważnych jego zasług należy też ożywienie religijności parafian, podniesienie poziomu muzyki i śpiewu kościelnego oraz powiększenie zasobów biblioteki farnej. W dniu 1 października 1768 r. został zamianowany kanonikiem honorowym kapituły katedralnej w Przemyślu. Od 1773 r. pełnił obowiązki dziekana dekanatu rzeszowskiego. Zmarł ok. 1782 r. Jodłowski Ignacy (1782-ok. 1792) - Urodził się ok. 1730 r. Święcenia kapłańskie przyjął 24 czerwca 1755 r. Następnie przez kilka lat był mansjonarzem w katedrze przemyskiej. Dnia 10 kwietnia 1758 r. został proboszczem zamkowym i prepozytem szpitala w Rzeszowie. Nowe funkcje wymagały jego rezydencji w Rzeszowie, toteż nie mógł z nimi godzić obowiązków mansjonarza katedralnego. Wymusiło to jego rezygnację z mansjonarii, którą złożył przed 9 marca 1759 r. W roku 1782 otrzymał prepozyturę rzeszowską. Proboszczem farnym był do końca życia, czyli do ok. 1792 r. Zapisał się jako gorliwy duszpasterz i administrator parafii. Był jednym z inicjatorów i fundatorów przebudowy rzeszowskiego kościoła pw. Świętej Trójcy. Zadbał także o kancelarię parafialną, zwłaszcza o prowadzenie ksiąg metrykalnych. Zmarł ok. r. 1792. Mossakowski (Mussakowski) Józef (1792-1806) - Urodził się ok. 1754 r. Stosunkowo wcześnie otrzymał kanonię w kapitule kamienieckiej. Następnie w roku 1792 został proboszczem rzeszowskiej fary. Urząd ten piastował aż do swej śmierci, czyli do 2 kwietnia 1806 r. Jako proboszcz dbał o rozwój życia religijnego parafian oraz troszczył się o świątynię (m. in. ufundował do niej stalle i nowe dębowe okna) i o powierzone sobie beneficjum . Stadnicki Andrzej hr. (1806-1831) – Przyszedł na świat w 1780 r. w znanej rodzinie szlacheckiej. Pochodzenie bez wątpienia ułatwiło mu proces edukacji; kształcił się m. in. we Wiedniu. Dzięki temu uzyskał też biegłą znajomość kilku języków. W roku 1803 przyjął święcenia kapłańskie. W trzy lata później, w 1806 r. został prepozytem rzeszowskiej fary. Miał wówczas zaledwie 26 lat. Uzyskanie w tak młodym wieku tego urzędu ułatwiły mu zapewne koneksje rodzinne. W wykonywaniu obowiązków duszpasterskich wspierali go jednak tzw. księża administratorzy „in spiritualibus”, m. in. ks. Leon Załęski, ks. Wincenty Skibiński, ks. Andrzej Kurowski, ks. Jan Miksiewicz. Jako proboszcz zadbał o odbudowanie spalonych obiektów plebańskich oraz usiłował, odwlekając realizację zarządzeń władz zaborczych, zatrzymać dla potrzeb kultu naczynia kościelne. Urząd rzeszowskiego proboszcza pełnił aż do chwili swej śmierci w dniu 9 lutego 1832 r. Boczkowski Ludwik (1833-1840) - Urodził się w 1800. Święcenia kapłańskie otrzymał w roku 1824. Cztery lata później, w 1828 r. został proboszczem w Wiedniu oraz otrzymał tytuł honorowego kanonika wiedeńskiego. W latach 1833 – 1840 był proboszczem rzeszowskiej fary. Sprawując ten urząd troszczył się o właściwe wykonywanie posługi duszpasterskiej oraz zadbał o odnowienie i wyposażenie kościoła farnego. Angażował się również w sprawy lokalnej społeczności, był m. in. wicedyrektorem Gimnazjum. W roku 1840 r. zrezygnował z probostwa rzeszowskiego i przeniósł się prawdopodobnie do Wiednia. Następnie, w 1850 r. został proboszczem w Przeworsku. W tym charakterze pracował tam ponad trzydzieści lat, aż do dnia swej śmierci, czyli do 2 lipca 1882 r. Gładyszyński Seweryn (administrator 1840-1841) – Przyszedł na świat w 1810 r. Uwieńczeniem okresu edukacji były święcenia kapłańskie, które przyjął w 1836 r. Przez pierwszy rok pracy duszpasterskiej posługiwał w Rymanowie. W roku 1837 r. został przeniesiony do Rzeszowa, gdzie był wikariuszem i katechetą szkoły normalnej, a w latach 1840-1841 – nadto administratorem parafii farnej. Od 1843 r. był proboszczem w Zaleszanach. Zmarł w 11 lutego 1849 r.
Iliński Franciszek (1842-1860) - Urodził się w 1812 r. Studia teologiczne odbył we Lwowie i tamże w roku 1835 przyjął sakrament kapłaństwa. W pierwszych latach kapłaństwa pracował jako wikariusz, a następnie był sekretarzem ordynariusza przemyskiego bp. Franciszka Ksawerego Zacharyasiewicza oraz kanclerzem Konsystorza Biskupiego. W roku 1842 otrzymał probostwo w Rzeszowie. Był bardzo gorliwym kapłanem dbającym o kult i właściwą realizację obowiązków duszpasterskich. Zasłużył się m. in. jako współzałożyciel i przełożony rzeszowskiego Towarzystwa Trzeźwości oraz odnowiciel bractwa różańcowego. Udzielał się również na arenie diecezjalnej, jako asesor Konsystorza Biskupiego, szkolnej, jako inspektor okręgowy szkół pospolitych oraz społeczno-gospodarczej, propagując wśród ludu nowoczesne metody techniki agrarnej. W tym ostatnim zadaniu pomocne mu było Krakowskie Towarzystwo Rolnicze, którego był aktywnym członkiem. Zmarł nagle 6 sierpnia 1860 r. Gruszka Jan (1860-1891) – Przyszedł na świat w Drohobyczu w 1810 r . Studia filozoficzno-teologiczne odbył w Przemyślu i Wiedniu. Po ich ukończeniu, w 1837 r. przyjął święcenia kapłańskie. Następnie przez rok był wikariuszem w Jarosławiu. W 1838 r. rozpoczął pracę w Seminarium Duchownym w Przemyślu. Był tam prefektem (1838-1845), wykładowcą katechetyki (1840-1853) i teologii pastoralnej (1853-1860). W 1849 r. wydał pierwszy, napisany po polsku, podręcznik do katechetyki pt. Katechetyka umiejętna. Była to przetłumaczona i uzupełniona przezeń książka F. Schmidta, Wissenschaftliche Katechetik. W latach 1860-1891 był proboszczem w Rzeszowie. Obowiązki duszpasterskie traktował z pełną odpowiedzialnością. Przede wszystkim dbał o życie religijne parafian. Korzystał przy tym gorliwie z różnorakich form oddziaływania, jak służba Boża, szafarstwo sakramentów, nauczanie, czy bractwa kościelne. Nadto, przez krótki czas pełnił obowiązki katechety rzeszowskiego Gimnazjum (1876-1878). Jako proboszcz troszczył się o bieżące remonty kościoła farnego, a w latach 1883-1887 przeprowadził kompleksową renowację jego wnętrza. Angażował się też w akcję charytatywną. Począwszy od roku 1883 przez kilka był dyrektorem powstałego przy jego współudziale Stowarzyszenia Pań Miłosierdzia św. Wincentego à Paulo. Prócz tego był też prezesem Towarzystwa Kapłańskiego „Bonus Pastor”, przedstawicielem Kurii Biskupiej w Radzie Szkolnej Okręgowej oraz kanonikiem przemyskiej kapituły katedralnej. Za swą pracę otrzymał od cesarza austriackiego krzyż zasługi. Zmarł 7 października 1891 r. w Rzeszowie w 81 roku życia. Jego grób znajduje się na tamtejszym Starym Cmentarzu. Mazanek Walenty (administrator 1 X 1891-30 VI 1892) – Światło dzienne ujrzał 8 lutego 1861 r. w Głogowie Małopolskim. Wykształcenie w zakresie szkoły średniej zdobył w latach 1871-1879 w Gimnazjum w Rzeszowie. Następnie, w latach 1879-1883 studiował teologię oraz zdobywał przygotowanie pastoralne w Seminarium Duchownym w Przemyślu. Uwieńczeniem formacji seminaryjnej był sakrament kapłaństwa, który otrzymał 22 lipca 1883 r. w katedrze przemyskiej. Po święceniach pracował najpierw jako wikariusz w Przeworsku (1883-1885), a następnie piastował analogiczną funkcję w Samborze (1885-1889). W roku 1887 przez kilka miesięcy administrował parafią samborską. Przez dwa następne lata pełnił obowiązki wikariusza w Leżajsku (1889-1891), skąd przybył do Rzeszowa, by po śmierci ks. J. Gruszki, przez osiem miesięcy, od 1 października 1891 do 30 czerwca 1892 r., zarządzać parafią farną. Później zaledwie miesiąc zarządzał parafią w Iwoniczu (1892). We wrześniu 1892 r. przybył do Łańcuta, gdzie najpierw pracował jako wikariusz (1892-1893), a następnie jako okręgowy inspektor szkół (1893-1910). Sprawując tę ostatnią funkcję zasłużył się szczególnie w dziele rozwoju sieci szkół oraz budowy nowych obiektów szkolnych. Mimo ogromu zajęć zadbał także o własną edukację. Uwidoczniło się to zaliczeniem egzaminów, proboszczowskiego (1890) i katechetycznego (1892), a także egzaminu nauczycielskiego z języka ruskiego (1907). W 1910 r. przeniesiony został do Krosna na stanowisko katechety Seminarium Nauczycielskiego, które zajmował do 1914 r. Przez następne dwa lata był także kierownikiem tegoż zakładu. Z początkiem 1916 r. przybył ponownie do Łańcuta, gdzie podjął obowiązki proboszcza. Zatroszczył się wówczas o założenie w Łańcucie prywatnego Seminarium Nauczycielskiego Żeńskiego, którego prowadzenie powierzył siostrom Boromeuszkom. Osobiście sprawował obowiązki dyrektora tej instytucji. Z uznaniu zasług otrzymał szereg kościelnych wyróżnień, m. in. przywilej noszenia rokiety i mantoletu (1901), godność tajnego podkomorzego Stolicy Apostolskiej (1925). Zmarł 18 lutego 1935 r. w Łańcucie . Gryziecki Stanisław (1892-1911) - Urodził się w 1849 r. w Pruchniku. Edukację rozpoczął w rodzinnej miejscowości. Kontynuował ją później w Przemyślu, w Gimnazjum oraz w Seminarium Duchownym. Sakrament kapłaństwa przyjął 28 czerwca 1874 r. Następnie, przez blisko cztery lata pracował w Samborze, na stanowisku wikariusza i katechety, uczył tamże m. in. w wyższej szkole żeńskiej. W marcu 1878 r. otrzymał nominację na katechetę Gimnazjum w Rzeszowie. Wraz z tym urzędem objął także obowiązki zarządcy kościoła popijarskiego i dyrektora Bursy Gimnazjalnej. W 1886 r. dokonał rozbudowy gmachu bursy. Wówczas też do pracy w tej instytucji zaangażował siostry boromeuszki. W 1892 r. otrzymał nominację na urząd proboszcza rzeszowskiej parafii farnej; wybrany z grona dziesięciu kontrkandydatów. Wkrótce został też wicedziekanem, a w 1905 r. dziekanem dekanatu rzeszowskiego. Swoją pieczą duszpasterską objął niemal wszystkie dziedziny życia parafialnego. Oczywiście najważniejsze miejsce w jego posługiwaniu zajmowała troska o rozwój religijności wiernych. W tym celu korzystał z różnorodnych form duszpasterstwa, jak np. służba Boża, szafarstwo sakramentów, nauczanie oraz bractwa i stowarzyszenia religijne. Popierał działalność organizacji już istniejących, jak np. bractwa różańcowe, czy Apostolstwo Modlitwy, ale był też inspiratorem tworzenia nowych. Za czasów jego proboszczowania powstały m. in. Bractwo Przenajświętszego Sakramentu (1903), Stowarzyszenie Najświętszej Rodziny (po 1892), Związek Katolicko-Społeczny (1906) oraz trzy koła Sodalicji Mariańskiej: męskie (1899), żeńskie (1904) i nauczycielek (1906). Ważną dziedziną jego pracy było zaangażowanie samorządowo-społeczne. Był więc radnym Rady Miejskiej i Rady Powiatu, działał w Wydziale Kasy Oszczędności, w Radzie Szkolnej i Komitecie Szpitalnym. Z jego inspiracji sprowadzono do miasta kilka zgromadzeń zakonnych, a mianowicie: boromeuszek do pracy w bursie gimnazjalnej (w 1886), szarytek – w szpitalu powszechnym (1897), felicjanek – w ochronce im. Leona XIII (1897) i michalitek – w domu sług (1905). Należy tu zaznaczyć, iż były to pierwsze żeńskie zgromadzenia zakonne w dziejach Rzeszowa. Nadto wspierał miejscowe organizacje dobroczynne i trzeźwościowe. Dbał też o poprawę losu miejscowych rzemieślników i robotników. W związku z tym propagował zasady katolickiej nauki społecznej oraz popierał tworzenie katolickich zrzeszeń zawodowych. Przy jego udziale powstały m. in. Stowarzyszenie Polskich Rękodzielników i Przemysłowców „Gwiazda” (1891), Katolickie Stowarzyszenie Robotników „Przyjaźń” (1897) oraz Stowarzyszenie Sług Katolickich pod wezwaniem św. Zyty (1903). W 1896 r. wybudował plebanię farną. Zmarł dnia 24 lutego 1911 r. w szpitalu krakowskim, w 62 roku życia .
Tokarski Michał (1911-1949) - Przyszedł na świat dnia 13 sierpnia 1868 r. w Gorlicach. Kształcił się w Gimnazjum jasielskim (1879-1888) oraz w przemyskim Seminarium Duchownym (1888-1892). Dnia 20 lipca 1892 otrzymał święcenia kapłańskie. Przez dwa lata pracował jako wikariusz w Jaworniku Polskim (1892-1894), a następnie, do 1911 r., jako katecheta szkoły wydziałowej żeńskiej w Rzeszowie. Stale podnosił swe kwalifikacje zawodowe. W tym celu zaliczył w 1907 r. egzaminy duszpasterskie - katechetyczny i proboszczowski oraz współorganizował rzeszowskie koło Księży Katechetów. W 1902 r. opublikował pracę pt. Leon XIII jako papież. Dnia 22 maja 1911 r. został proboszczem rzeszowskiej fary. Był niezwykle gorliwym duszpasterzem, który umiejętnie łączył posługiwanie kapłańskie z różnorodnym zaangażowaniem religijno-społecznym. Uzewnętrzniło się to przede wszystkim w jego poparciu dla działających w Rzeszowie licznych organizacji o charakterze chrześcijańskim: dewocyjnych (np. bractwa różańcowe, Apostolstwo Modlitwy, Sodalicja Mariańska), katolicko-społecznych (np. Akcja Katolicka), charytatywnych (stowarzyszenia wincentyńskie, Caritas), trzeźwościowych (np. Bractwo Wstrzemięźliwości) i zawodowych (np. Stowarzyszenie Sług św. Zyty). Czynnie uczestniczył w pracach wielu z nich. Przeprowadził też kompleksową renowację świątyni parafialnej. Jako proboszcz podejmował szereg inicjatyw publicystycznych, m. in. w latach 1918-1920 i 1925-1939 wydawał pismo parafialne pt. „Wiadomości Parafialne Rzeszowskie”. Obok tych obowiązków spełniał wiele różnych funkcji kościelnych i samorządowych, m. in. był dziekanem dekanatu rzeszowskiego (1916-1938), delegatem biskupim przy Okręgowej Radzie Szkolnej w Rzeszowie (od 1916), komisarzem biskupim do I i II Gimnazjum, Seminarium Nauczycielskiego i szkoły wydziałowej żeńskiej (od 1916), inspektorem nauki religii w szkołach ludowych, komisarzem do egzaminowania kandydatów na nauczycieli w szkołach ludowych, sędzią prosynodalnym Sądu Diecezjalnego, radcą referentem Kurii Biskupiej, członkiem rzeszowskiej Rady Powiatowej i Rady Miejskiej (we wrześniu 1939 był krótko tymczasowym prezydentem miasta), prezesem Wydziału Kasy Oszczędności, przewodniczącym Rady Szkolnej Miejscowej. W uznaniu zasług w 1925 r. otrzymał tytuł kanonika honorowego przemyskiej kapituły katedralnej, a w 1933 - protonotariusza apostolskiego (infułata). Zmarł 26 czerwca 1949 r. w Rzeszowie . Stączek Jan (1949-1989) - Urodził się 3 lipca 1902 r. w Posadzie Jaćmierskiej, w średniozamożnej rodzinie chłopskiej. Edukację rozpoczął w 1909 r. w szkole ludowej w Jaćmierzu. Kontynuował ją następnie w Gimnazjach, brzozowskim (1914-1919) i sanockim (1919-1923) oraz w Seminarium Duchownym w Przemyślu (1923-1927). Uwieńczeniem okresu edukacji były święcenia kapłańskie, przyjęte 29 czerwca 1927 r. z rąk biskupa przemyskiego Anatola Nowaka. Następnie pracował jako wikariusz w Strzyżowie (1 VIII 1927- 30 VII 1930), wikariusz i katecheta w Przemyślu (1 VIII 1930- 1 IX 1935) oraz katecheta I Gimnazjum w Jarosławiu (od 1 IX 1935). Po wybuchu drugiej wojny światowej pracował najpierw jako kapelan wojskowy, a następnie, po zakończeniu kampanii wrześniowej i przekroczeniu wraz z oddziałem granic Rzeczypospolitej, posługiwał duszpastersko na Węgrzech, tak wśród Polaków (internowanych żołnierzy i młodzieży polskiej), jak i Węgrów. Po zakończeniu wojny wrócił do Jarosławia, gdzie kontynuował pracę katechetyczną. W lipcu 1949 r. na polecenie władzy duchownej ks. Stączek objął urząd administratora (proboszcza) rzeszowskiej fary. Pełnił go, z krótką przerwą w latach 1954-1957, gdy władze komunistyczne administracyjnie usunęły go z Rzeszowa, aż do chwili swej śmierci w dniu 11 lutego 1989 r. Okres jego proboszczowania przypadł w trudnych czasach terroru komunistycznego. Na podstawie zarządzeń władz komunistycznych w mieście likwidowano placówki zakonne, przeprowadzano pokazowe procesy księży, usiłowano zastraszać wiernych. Duszpasterstwo usiłowano ograniczyć tylko do świątyń, ze szkół wyrzucono nauczanie religii. W tej sytuacji ks. Stączek musiał wykazać wiele roztropności, by sprostać wyzwaniom ówczesnych czasów. Skoncentrował się przede wszystkim na pracy duszpasterskiej. Przykładał więc wiele troski do należytego sprawowania służby Bożej, gorliwego szafarstwa sakramentów świętych oraz nauczania. Zadbał również o zorganizowanie przy parafii nauczania religii oraz katechezy przedmałżeńskiej. Podczas sprawowania przezeń funkcji proboszczowskiej przypadły wielkie akcje duszpasterskie polskiego Kościoła, jak np. Jasnogórskie Śluby Narodu, Wielka Nowenna, obchody milenium chrztu Polski, nawiedzenie kopii obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, soborowe czyny dobroci, wprowadzanie reform soborowych oraz trzy pielgrzymki papieża Jana Pawła II do Ojczyzny. On odpowiadał za ich realizację na szczeblu parafialnym oraz dekanalnym, najpierw jako wicedziekan (9 VI 1959 – 2 I 1967 r.), a później jako dziekan dekanatu rzeszowskiego (od 3 I 1967 był dziekanem dekanatu rzeszowskiego, a w latach 1968 – 1983 był dziekanem dekanatu rzeszowskiego I). Patronował też licznym inicjatywom pastoralnym podejmowanym przez swych współpracowników. Warto tu chociażby wspomnieć pieszą pielgrzymkę z Rzeszowa do Częstochowy, zainicjowaną 4 sierpnia 1978 r., która w następnych latach nabrała charakteru znaczącego przedsięwzięcia. Prócz tego sukcesywnie poszerzał zakres pastoralnego oddziaływania parafii; wymógł m. in. utworzenie specjalistycznego duszpasterstwa w szpitalu i w więzieniu. Ks. Stączek nie ograniczał się w swej pracy jedynie do aktywności duszpasterskiej, ale zadbał też o stronę materialną parafii. W miarą możliwości otaczał opieką ludzi potrzebujących. W tym celu koordynował pracę grup charytatywnych, troszczył się o rozdział darów zagranicznych, wspomagał działaczy „Solidarności” internowanych w więzieniu w Załężu. Ważną stroną jego aktywności w tej dziedzinie była troska o budynki parafialne. Zdołał on przeprowadzić gruntowny remont kościoła farnego, odzyskać dla celów kultu kaplicę pw. Świętej Trójcy, wybudować kościół filialny w Załężu i Dom Katechetyczny w Rzeszowie. Za swą gorliwą pracę otrzymał szereg wyróżnień kościelnych, m. in. tytuł kanonika honorowego przemyskiej kapituły katedralnej (w 1959) oraz protonotariusza apostolskiego (w 1977). Zmarł 11 lutego 1989 r. w szpitalu rzeszowskim .
Walenty (administrator parafii w latach 1954-1957, w czasie wygnania ks. Stączka) - Urodził się 17 stycznia 1920 r. w Jasionce k. Rzeszowa w rodzinie chłopskiej. Był najstarszym z dziesięciorga dzieci Piotra i Marii z d. Lech. Naukę na szczeblu podstawowym zdobywał w dwóch szkołach powszechnych: w Jasionce (1925-1931) i w Rzeszowie w szkole im. A. Mickiewicza (1931-1933). Edukację kontynuował następnie w I Gimnazjum w Rzeszowie (1933-1935) i – jako wychowanek Małego Seminarium - w II Gimnazjum im. K. Morawskiego w Przemyślu (1935-1939). Wkrótce po maturze, w roku 1939 wstąpił do przemyskiego Seminarium Duchownego. Wybuch II wojny światowej o blisko rok przesunął mu moment rozpoczęcia studiów filozoficzno-teologicznych. Zainaugurował je dopiero w czerwcu 1940 r., w tymczasowej siedzibie Seminarium w Brzozowie. Formację duchowo-intelektualną uwieńczył święceniami kapłańskimi, które przyjął 30 grudnia 1944 r. w bazylice w Starej Wsi z rąk bp. Franciszka Bardy. W kwietniu 1945 r. skierowany został na posadę wikariusza do Borku Starego. Pracował tam trzy lata. Następnie, w 1948 r. został wikariuszem parafii farnej w Rzeszowie. W roku 1951, po aresztowaniu katechety I Liceum Ogólnokształcącego ks. S. Kulanowskiego, przejął jego obowiązki - katechizację licealistów i zarząd kościołem gimnazjalnym. Nadto włączył się do pracy w Zespole Szkół Mechanicznych. Na terenie szkolnym katechizował wówczas zaledwie dwa lata do 1953 r., gdyż władze komunistyczne usunęły stamtąd nauczanie religii. Mimo to kontynuował pracę z młodzieżą, organizując zajęcia w kościele gimnazjalnym i zakrystii. W roku 1954, pod nieobecność proboszcza fary ks. Jana Stączka, który został usunięty ze stanowiska przez komunistów, ks. Bal objął zarząd parafii. Funkcję tę sprawował do stycznia 1957 r. Wtedy też powrócił na etat katechety w Liceum. Również i tym razem pracował tam zaledwie dwa lata, gdyż w roku 1959 władze państwowe ponownie usunęły religię ze szkoły. Od tego czasu, przez okres kilkunastu lat, katechizował licealistów w pomieszczeniach kościoła gimnazjalnego. Kolejnym zadaniem jakie zleciły mu w 1966 r. władze diecezjalne było zorganizowanie duszpasterstwa akademickiego w Rzeszowie. W tym celu urządzał spotkania i odczyty dla środowisk studenckich. W roku 1970, po utworzeniu parafii przy kościele gimnazjalnym, został jej pierwszym proboszczem. Doszły mu więc nowe obowiązki, mimo to jeszcze przez kilka lat prowadził katechizację młodzieży, gdyż na sercu leżało mu dobro młodzieży. Nie zaniedbywał przy tym swych najważniejszych zadań - organizowania parafii, animowania pracy duszpasterskiej i troski o świątynię. W roku 1979 odzyskał dla celów kultowych część pomieszczeń kościelnych, przez co naraził się na szykany ze strony władz komunistycznych oraz otrzymał karę jednego roku więzienia w zawieszeniu. Przeprowadził także kompleksowy remont świątyni. Od 29 VIII 1983 r. aż do chwili przejścia na emeryturę w sierpniu 1998 r. był też dziekanem dekanatu Rzeszów I. Ks. Bal był niezwykle barwną postacią Rzeszowa, o ogromnym autorytecie, na co zapracował gorliwością duszpasterską, wieloletnią posługą katechetyczną, głęboką wiarą, przywiązaniem do Kościoła katolickiego oraz szczerym patriotyzmem. Jego działalność i zasługi doceniły zarówno władze kościelne, obdarzając go wieloma godnościami, m. in. kanonią w Jarosławskiej Kapitule Kolegiackiej (2 IX 1975 r.), prałaturą papieską (1992) i tytułem protonotariusza apostolskiego (18 X 2001 r.), jak i władze samorządowe, nadając mu w dniu 23 IV 1994 r. tytuł Honorowego Obywatela Rzeszowa. Zmarł po długiej i ciężkiej chorobie 10 stycznia 2002 r. Pochowany został na rzeszowskim cmentarzu komunalnym na Wilkowyi . Bełza Stanisław (od 1989 r.) - Urodził się 28 lipca 1935 r. w Mazurach (pow. Kolbuszowa) w rodzinie rolniczej Jakuba i Rozalii z d. Ożóg. Osierocony we wczesnym dzieciństwie przez ojca, wychowywany był przez matkę i ojczyma. Proces edukacyjny rozpoczął w roku 1942 w szkole podstawowej w rodzinnej miejscowości. Pierwsze lata jego nauki szkolnej przypadły więc na czas drugiej wojny światowej. Jej kontynuacja nastąpiła już po wyzwoleniu Polski spod okupacji niemieckiej. Szkołę podstawową ukończył w czerwcu 1949 r. Okoliczności, w których zdobywał wykształcenie elementarne – działania wojenne, okres okupacji, trudności powojenne - bez wątpienia nie sprzyjały prowadzeniu normalnego cyklu edukacyjnego. Niemniej, zdobyta wówczas wiedza pozwoliła mu kontynuować edukację na poziomie średnim. Dalszą naukę podjął już w 1949 r. w Liceum Ogólnokształcącym w leżącym nieopodal rodzinnej miejscowości Sokołowie Małopolskim. Po czterech latach nauki w maju 1953 r. złożył egzamin dojrzałości. Po maturze wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Przemyślu, gdzie podjął studia filozoficzno-teologiczne oraz rozpoczął formację ascetyczno-pastoralną. Był to okres przygotowania do pracy duszpasterskiej. Uwieńczył go 7 czerwca 1959 r. przyjęciem sakramentu kapłaństwa, którego udzielił mu w katedrze przemyskiej bp Franciszek Barda – ordynariusz przemyski. Po święceniach pracował jako wikariusz i katecheta w następujących parafiach diecezji przemyskiej: Tryńcza (1959-1961), Wysoka Strzyżowska (1961-1962), Tyczyn (1962-1965) i Łowce (1965). Od grudnia 1965 do lutego 1989 r. był wikariuszem parafii farnej w Rzeszowie. Z posługą wikariuszowską łączył obowiązki katechety młodzieży szkół średnich, położonych na terenie parafii (m. in. Technikum Samochodowego, Zespołu Szkół Gospodarczych, Liceum Ekonomicznego), posługę duszpasterza chorych w Szpitalu Wojewódzkim oraz kapelana więzienia w Załężu (1981-1986). W lutym 1989 r., po śmierci ks. inf. Jana Stączka, długoletniego proboszcza rzeszowskiej fary, został jego następcą. Sprawując funkcję proboszcza kontynuował posługę duszpasterską i katechetyczną w parafii (do 2000 r. uczył religii w Zespole Szkół Gospodarczych) oraz podjął szereg nowych działań, m. in. zadbał o uregulowanie spraw majątkowych parafii i zatroszczył się o otoczenie kościoła. Bez wątpienia jednym z największych jego osiągnięć proboszczowskich w dziedzinie materialnej jest przeprowadzenie kompleksowej renowacji wnętrza kościoła farnego oraz restauracji ołtarzy i zabytkowych pomników. Udziela się również na forum diecezjalnym, m.in. jako duszpasterz prawników, członek Kolegium Konsultorów i Rady Kapłańskiej. Za swe najważniejsze dokonanie zrealizowane na tym forum uważa uposażenie materialne kilku instytucji diecezjalnych, jak np. Kuria Diecezjalna, Dom Biskupi i budynek Instytutu Jana Pawła II. Za swą pracę został nagrodzony wieloma wyróżnieniami kościelnymi, takimi jak: Expositorium canonicale, przywilej noszenia Rokiety i Mantoletu oraz kapelan Honorowy Ojca Świętego. Od 6 stycznia 2000 r. jest kanonikiem gremialnym rzeszowskiej Kapituły Katedralnej . 3. Zakończenie Proboszcz pełni niezwykle odpowiedzialne zadanie w parafii. Od jego gorliwości duszpasterskiej, od zaangażowania w pracę społeczno-charytatywną zależy bowiem dobro doczesne i uświęcenie parafian. Związane z tym zadaniem obowiązki z pewnością dobrze wypełniali przedstawieni wyżej duszpasterze. Znalazło się bowiem w ich gronie szereg wybitnych osób, m. in. jeden biskup (J.K. Bokum), trzech infułatów (S. Kwiecisz, M. Tokarski, J. Stączek) oraz sześciu dziekanów (Andrzej, S. Kwiecisz, M. Tokarski, S. Gryziecki, M. Tokarski, J. Stączek). Ocena dokonań poszczególnych proboszczów może być jednak niepełna, gdyż poznaniu ludzkiemu nie są znane wszystkie fakty z ich życia bądź też mogą być błędnie zinterpretowane. To jednak co udało się poznać zostało w zarysie przedstawione w niniejszym opracowaniu. Ukazuje ono bowiem sylwetki tych proboszczów rzeszowskiej fary, o których udało się znaleźć w źródłach jakąkolwiek wzmiankę. Warto tu też dodać, iż większość z nich miała święcenia kapłańskie i rezydowała w swojej parafii, tylko do kilku jednak, uwaga ta odnosi się zwłaszcza do okresu przedrozbiorowego, można mieć wątpliwości. Wtedy bowiem znane było zjawisko obsadzania urzędów kościelnych osobami świeckimi, a także zwyczaj kumulacji beneficjów.
Wydaje się, że opracowanie niniejsze zasadniczo spełnia wyznaczony tematem cel. Z uwagi jednak na luki w bazie źródłowej, zwłaszcza w partii dotyczącej personaliów i pracy najwcześniejszych proboszczów, mogą w nim wystąpić drobne nieścisłości. Mimo tych niedociągnięć stanowi ono niewielki, ale ważny przyczynek do dziejów parafii farnej w Rzeszowie oraz może być punktem wyjścia do dalszych, szczegółowych badań.
Ka. A. Motyka
